روایی ابزارهای خود را بسنجید

علاوه بر اینکه میخواهید نتایج پژوهش از پایداری و ثبات برخوردار باشد، میخواهید متغیرها و نتایج پژوهش معنای خاصی هم داشته باشند. این به معنای روایی نتایج است. یک ابزار ممکن است دادههای پایا به دست دهد که به هیچچیز مربوط نباشند. به عبارتدیگر، ممکن است ابزاری داشته باشید که پایایی دارد ولی از روایی برخوردار نیست. برای آنکه نمرات، روایی داشته باشند باید پایا باشند اما این بدان معنا نیست که در صورت پایایی نتایج، روایی هم وجود خواهد داشت. این تعریف، کلیتر از تعاریف رایج است که بیان میکنند اگر ابزار بتواند متغیرهای مورد نظر را اندازه بگیرد روایی دارد. ممکن است ابزاری نتواند متغیرها را کاملاً خوب اندازه بگیرد و هنوز هم از روایی زیادی برخوردار باشد.

درست مانند پایایی، انواع مختلفی از روایی وجود دارند. ابزار در صورتی دارای روایی صوری است که ظاهر آن ازنظر آزمودنی برای هدفی که میخواهد بسنجد مناسب باشد. روایی محتوایی به این مسأله اشاره میکند که ابزار تا چه حد توانسته است نمونة معرفی از محتوای مرتبط با سازهها یا رفتار مورد نظر را پوشش دهد، محتوای غیر مرتبط را حذف کند و شامل مجموعة متعادلی از نشانگرهای سازه باشد (هانتر، ریچارد و کوبانی، 1995) بنابراین انتخاب مواد آزمون، تعریف طبقهها و غیره جزء عناصر کلیدی روایی محتوایی هستند. روایی محتوایی اغلب از طریق قضاوت متخصصان سنجیده میشود.

اگر نمرات به دست آمده نشاندهندة روابطی باشند که در نظریة زیربنایی سازه وجود داشته باشند میتوان گفت که این نمرات از روایی سازه برخوردارند. اگر نمرات بهدست آمده با نمراتی که به روشهای دیگری یک رفتار یا سازه را سنجیدهاند همبستگی داشته باشند میتوان از روایی همگرا سخن به میان آورد. اگر نظریه بیان کند که نمرات حتماً باید از یک متغیر خاص، جدا و مستقل باشند و نمرات به دست آ»ده نیز با آن متغیر ارتباط نداشته باشند میتوانیم بگوییم که نمرات از روایی ممیز برخوردارند. اگر ابزارها بتوانند تفاوتهایی را که بین گروهها و غیره وجود دارند نشان دهند روایی تمیزی دارند.

روایی ملاکی به این موضوع اشاره میکند که نمرات تا چه حد میتوانند برای اهداف مورد نظر به کار روند. اگر از روی نمرات یک آزمون بتوان نمرات آزمون دیگری (یعنی ملاک) را پیشبینی کرد میتوان گفت که آزمون از روایی ملاکی برخوردار است. اگر نمرات ملاک و نمرات پیشبینی در یک زمان وجود داشته باشند از اصطلاح روایی همزمان استفاده میکنیم. اگر قرار باشد نمرات ملاک در آینده به دست آیند از اصطلاح روایی پیشبینی استفاده میشود.

کدام یک از انواع روایی برای ابزارهای شما ضروریاند؟ چرا این رواییها برای ابزارهای شما مناسب هستند؟ شاید پژوهش شما برای سنجش روایی ابزارها طرحریزی شده باشد. اگر چنین است، چه نوع روایی را بررسی میکنید و چرا؟

انواع روایی یا پایایی که درد پژوهش باید به آنها اشاره کنید به موضوع پژوهش ، جامعة آماری، ابزارهای خاصی که به کار میبرید و سؤالهای پژوهش بستگی دارند. اگر دربارة یک سازة روانشناختی (مثل خصومت، اضطراب، نوعدوستی یا میهنپرستی افراطی) پژوهش میکنید حداقل به روایی محتوایی و سازه نیاز دارید. مثلاً اگر پژوهش شما دربارة نوع دوستی است، رابطة نوعدوستی و برخی متغیرهای دیگر را بررسی خواهید کرد. مبنای پیشبینی این روابط چیست؟ پاسخ درست این است که این روابط بر مبنای یک نظریة نوعدوستی هستند. برای آزمون مناسب روابط بین متغیرها باید از ابزار نوعدوستی استفاده کرد که بهخوبی بتواند سازة نوعدوستی را اندازه بگیرد. یعنی ابزار باید همان چیزی را اندازه بگیرد که نظریهها و پژوهشها آن را نوعدوستی مینامند تا بتوان گفت که ابزار از روایی سازه برخوردار است (گروسک،1991)

اگر بخواهید رفتار را به ویژه از دیدگاه علوم طبیعی بررسی کنید ممکن است زیاد به روایی سازه توجه نکنید. در عوض، بیشتر احتمال دارد به محتوای ابزار توجه کنید. یعنی میخواهید ابزار مورد نظر شامل محرکهایی باشد تا بتواند نمونهای معرف از رفتارهایی را اندازه بگیرد زیرا قادر نیستند همة آن رفتارها را بسنجید. علاوه بر این، میخواهید بدانید ابزار مورد نظر تا چه حد معرف رفتارهایی است که در زمان یا مکان دیگری انتظار دارید اتفاق بیافتند. در بخش پایانی زمانی توضیح میدهیم که دادهها چگونه به سایر موقعیتهای سنجش تعمیم پیدا میکنند. تعمیمپذیری نشان میدهد دادهها تا چه حد میتوانند در موقعیتهای دیگر کارایی داشته باشند. (کُن، 1978) مثلاً اگر تعاملهای کلامی مثبت در بین زوجین را در آزمایشگاه بررسی میکنید، آیا این تعاملها معرف تعاملهای زوجین در خانه هستند؟ همانطور که در قسمت پایایی گفتیم کافی نیست که در بخش روش بگویید ابزار شما از روایی برخوردار است. بلکه توضیح دهید چه نوع روایی برای شما مهم است و سپس شواهدی ارائه کنید و نشان دهید که آن نوع روایی در ابزار شما وجود دارد. اگر هدف اصلی پژوهش شما بررسی روایی ابزار باشد قطعاً این کار را انجام خواهید داد. به همین دلیل در قسمت پیشینة پژوهش تلاش میکنید همة اطلاعات و پژوهشهای انجام شده دربارة ابزار مورد نظر را فراهم کنید. همه پژوهشها به چنین دقت و موشکافی نیاز دارند. همیشه باید بدانید آیا ابزار، متغیر مورد نظر را میسنجد و آیا بهطور پیوسته میتواند آن متغیر را در جمعیتهای مشابه بسنجد. اگر چنین اطلاعات مهمی را نداشته باشیم، تفسیر یافتههای پژوهشی دشوار میشود.
از چهار روش میتوانید به ویژگیهای روانسنجی ابزارها دست پیدا کنید:

روش تحقیق(فصل سوم)

طرح پژوهش
شرکت کنندگان (آزمودنیها)
محیط و ابزار پژوهش
متغیرهای مستقل
متغیرهای وابسته (اندازهها)
روش اجرا
اندازه گیری
عملیاتی کردن متغیرها
ویژگیهای مهم ابزارها را بشناسید
به اندازه کافی صحیح و مرتبط باشند.
پایایی ابزارهای خود را بسنجید
روایی ابزارهای خود را بسنجید
دستورالعمل ابزار
پایایی نمره گذاران
ثبات زمانی
روایی همگرا و ممیز
تعمیم پذیری در موقعیت های مختلف
ابزار های دیگران را با احتیاط به کار ببرید
از خطاهای رایج در ارزیابی و انتخاب ابزارها اجتناب کنید
ابزارهای پژوهش را تهیه کنید
انتخاب آزمون های آماری مناسب
ابتدا دانش آماری خود را افزایش دهید
برای تحلیل آماری برنامه ریزی کنید
تحلیل مقدماتی
آزمون های پارامتریک برای مقایسه گروه ها
تحلیل واریانس و آزمون های t
آزمونهای تعقیبی
تحلیل کوواریانس و تحلیل واریانس چند متغیری
آزمونهای ناپارامتری
آزمون های همبستگی
همبستگی دومتغیری (پارامتری و ناپارامتری )
رگرسیون
رگرسیون چند گانه پارامتری
نسخه های ناپارامتری رگرسیون
تحلیل کار کرد ممیز
تحلیل عاملی
رویکردهای آزمون مدل
مراقب داده های غیر مستقل باشید
مراقب اصطلاحات علمی باشید
با احتیاط از دیگران کمک بگیرید
جمع آوری ، مدیریت و تحلیل داده ها
مطالعه مقدماتی انجام دهید