مشکلات را پیش بینی کنید

هنگامی که می‌خواهید استاد راهنما را انتخاب کنید چندین مشکل ممکن است به وجود آیند. سه مشکل رایج را در زیر مطرح کرده ایم و روش های کنار آمدن با هر مشکل را نیز توضیح داده ایم.

1- من در آزمایشگاه دکتر فریدمن کار کرده ام و پایان نامه ام را با او گذرانده ام اما حالا می‌خواهم رساله ام را با دکتر جونز بگذارنم. آیا راهی وجود دارد که بدون ناراحت کردن دکتر فریدمن بتوان رساله ام را با دکتر جونز بگیرم؟ بسیاری از دانشجویان نگران هستند که ترک کردن آزمایشگاه استاد موجب ناراحتی او شود و استاد به آنها توصیه نامه ندهد. لزوماً وضعیت به این صورت نیست. در بسیاری از دانشکده ها، به دانشجویان اجازه داده می‌شود (حتی گاهی تشویق می‌شوند) اگر علائق آنها تغییر پیدا کرده یا می‌خواهند در زمینة تازه ای پژوهش کنند استاد راهنمای خود را تغییردهند. بسیاری از استادان این مسأله را درک می‌کنند، هر چند ممکن است از این که دانشجویی را که سال ها روی او سرمایه گذاری کرده اند از دست می‌دهند ناراحت شوند.

در این موقعیت ها، توصیه می‌کنیم مسأله را با استاد راهنمایی که می‌خواهید او را ترک کنید در میان بگذارید و چیزهایی شبیه به این بگویید:

من مشغول فکر کردن دربارة رساله ام هستم. از شما چیزهای زیادی آموخته ام اما علائق واقعی من در زمینة … است. می‌‎خواهم با دکتر جونز دربارة راهنمایی رساله ام صحبت کنم اما ابتدا می‌خواستم با شما صحبت کنم و نظر شما را در این زمینه بدانم.

استادان مهربان و بخشنده می‌گویند: «دوست دارم با شما کار کنم اما حق انتخاب با شماست» و هیچ واکنش منفی به صحبت های شما نشان نمی‌دهند. در واقع، شما را تشویق می‌کنند به این دلیل که پیش از صحبت کردن با دیگران با آنها مشورت کرده اید. استادانی کمتر بخشنده هستند و صراحت کلام دارند ممکن است بگویند زمان زیادی برای آموزش شما صرفه کرده اند و شما نیز برای جبران آن باید پایان نامه یا رسالة خود را در زمنیة مورد علاقة آنها انجام دهید. اکنون باید تصمیم بگیرید که آیا حفظ استاد راهنمای قبلی ارزش آن را دارد که موضوع پژوهشی و برنامه های خود را تغییر دهید.

2- می‎‌خواهم تأثیر لامپ های خورشیدی را بر رفتار کرم ها بررسی کنم. این موضوع در تخصص دکتر بارتون است اما نمی‌خواهم با دکتر بارتون کار کنم. این موضوع به دو دلیل مشکل آفرین است. نخست، باید شخص دیگری را پیدا کنید که تخصص او مانند دکتر بارتون باشد، در غیر این صورت کسی نمی‌تواند پروژة شما را راهنمایی کند. دوم، دکتر بارتون احتمالاً به موضوع پژوهش شما پی می‌برد و می‌فهمد که می‌خواهید با استاد دیگری کار کنید. این مسأله ممکن است برای دکتر بارتون مهم یا بی اهمیت باشد. علاوه بر این، استادانی که با دکتر بارتون رابطة نزدیکی دارند ممکن است تمایلی نداشته باشند استاد راهنما یا مشاور پروژة شما شوند. حتی سال ها بعد نیز ممکن است افراد تعجب کنند که چرا پروژة خود را با دکتر بارتن که در آن صاحب نام است کار نکرده اید. آیا دنبال راه ساده ای برای حل این مشکل هستید؟

توصیه می‌کنیم هنگام فکر کردن به این موضوع به دو سؤال توجه کنید. نخست، دلایل خود را برای انتخاب نکردن دکتر بارتون بیان کنید. آیا راهی وجود دارد تا بتوانید مشکلات احتمالی را به حداقل برسانید؟ زمانی که مشغول بررسی برای انتخاب استاد راهنما هستید حتی می‌توانید مشکلات کوچک را با آنها در میان بگذارید: «می‌خواهم در زمینة مورد علاقة شما کار کنم اما به نظر می‌رسد سرتان خیلی شلوغ است و من نیز می‌‎دانم که به راهنمایی زیادی نیاز دارم. اگر بخواهیم با هم کار کنیم آیا امکان دارد به طور منظم همدیگر را ببینیم؟» برخی مشکلات را می‌توان پیش از شروع پروژه از طریق گفت و گوی شفاف برطرف کرد اما نمی‌توان مشکلات مربوط به رفتار غیرمسئولانه و ویژگی های رفتاری منفی را به سادگی مطرح وحل کرد. دومین سؤال دربارة ارزیابی واقع بینانة پیامدهای انتخاب شخص دیگری به جز دکتر بارتون است. آیا این موضوع واقعاً برای دکتر بارتون مهم است؟ آیا به این مسأله واکنش نشان خواهد داد؟ آیا پس از دانش آموختگی شما، احساسات یا عقیدة دکتر بارتون بر زندگی تان تأثیر خواهد گذاشت؟ بسیاری از دانشجویان دربارة پیامدهای انتخاب نکردن دکتر بارتون فاجعه سازی می‌کنند در حالی ممکن است دکتر بارتون از این که دانشجویان کمتری را راهنمایی می‌کند خوشحال باشد یا این که آن دانشجو خوشش نیاید درست همان طور که آن دانشجو از دکتر بارتون خوشش نمی‌آید! اما اگر می‌خواهید در زمینة تخصصی دکتر بارتون پژوهش کنید و او یک متخصص صاحب نام است، ممکن است کار عاقلانه این باشد که پروژة خود را با دکتر بارتون ادامه دهید. سعی کنید رفتارها و ویژگی های خاص او را نادیده بگیرید و از تخصص او استفاده کنید.

راه دیگر این است که در زمینة دیگری پژوهش کنید. حتماً می‌توانید موضوع دیگری پیدا کنید که به آن علاقه مند باشید و بتوانید استاد راهنمای دیگری انتخاب کنید. در این صورت، شما و دکتر بارتون می‌توانید رابطة خود را حفظ کنید. پس از این که پایان نامه یا رسالة خود را تمام کردید همواره می‌توانید علائق پژوهشی خود را تغییر دهید.

3- نمی‌توانم استاد راهنما پیدا کنم. اگر این مشکل را دارید علت آن را بررسی کنید. رایج ترین علت آن، موضوع پایان نامه یا رساله است. استادان ممکن است راهنمایی پروژه شما را نپذیرند به این دلیل که موضوع شما کم اهمیت است، به خوبی دربارة آن فکر نکرده اید یا در حیطة تخصص آنها نیست. دانشجویانی که به موضوع پژوهشی خاصی دل می‌بندند، بدون راهنمایی استادان آن را نهایی می‌کنند و موضوع را به صورت تمام شده به استادان تحویل می‌دهند بیشتر احتمال دارد جواب رد بشنوند. راه حل این است که در ابتدای فرایندِ انتخاب موضوع به استادان مراجعه کنیدو به آنها نشان دهید دربارة موضوع پژوهش، انعطاف پذیر هستید و به بازخوردهای آنها توجه می‌کنید.

دلیل دیگر برای پیدا نکردن استاد راهنما این است که دانشجو به طور کامل جست و جو نکرده است. ممکن است بخواهد با استاد خاصی کار کند اما آن استاد به فرصت مطالعاتی رفته است، ظرفیت راهنمایی پروژه ندارد یا به دلایل دیگر فعلاًَ در دانشکده فعالیت نمی‌کند. در این صورت، دانشجو ممکن است نتیجه بگیرد که «نمی‌تواند استاد راهنما پیدا کند». باید زمینه های پژوهشی دیگری پیدا کنید تا سایر استادان بتوانند پروژة شما را راهنمایی کنند، هر چند این کار ممکن است خوشایند شما نباشد.

در پایان برخی دانشجویان ممکن است نتوانند استاد راهنما یا مشاور پیدا کنند چون مشکلات تحصیلی یا شخصی آنها موجب بی میلی استادان برای راهنمایی آنها می‌شوند. دانشجویانی که در زمینة تحصیلی ضعیف هستند ممکن است متوجه شوند تعداد اندکی از استادان تمایل دارند راهنمایی پروژه آنها را به عهده بگیرند. اگر چنین مشکلاتی دارید باید صادقانه موقعیت را بسنجید. ابتدا باید نقش خود را در بروز این مشکلات مشخص کنید. آیا رفتارتان غیرقابل اعتماد، مخالفت آمیز، ناراحت کننده یا انعطاف پذیر بوده است؟ آیا از مهارت های تحصیلی لازم برای دورة تحصیلات تکمیلی برخوردار نیستید و نیاز به آموزش های بیشتری دارید؟ دوم، باید ببینید آیا می‌توانید در کوتاه مدت مهارت ها، رفتار یا نگرش خود را تغییر دهید. این کار ممکن است نیازمند دریافت خدمات مشاوره ای یا سایر کمک های حرفه ای مناسب باشد. اگر می‌توانید به این دو هدف برسید، حُسن نیت خود را به استاد منتقل کنید، به او نشان دهید دست کم در یک زمینة مهم تغییر کرده اید و از او بخواهید فرصت دیگری به شما بدهد. تغییر نگرش های منفی دشوار است و ممکن است نیاز باشد سخت تر کار کنید و بیشتر با استادان صحبت کنید تا راهنمایی پروژة شما را بپذیرند و نگرش منفی خود را نسبت به شما اصلاح کنند.

اگر معتقدید نمی‌توانید در مدت زمان زیادی منطقی، تغییرات لازم را برای موفقیت در دورة تحصیلات تکمیلی در خودتان ایجاد کنید، به این دو راه حل بیندیشید:

  1. از دانشگاه مرخصی بگیرید تا مشکلات خود را حل کنید.

  2. از دانشگاه انصراف دهید و شغلی پیدا کنید که برای شما مناسب باشد.

اگر چه گزینة دوم کار دشواری است، مشکلات تحصیلی مکرر در دورة تحصیلات تکمیلی، آیندة شغلی شما را به خطر خواهد انداخت. آیا واقعاً ارزش دارد به حرفه ای ادامه دهید که برای شما مناسب نیست؟ یا بهتر است جلوی شکست های خود را بگیرید و بر نقاط قوت خود متمرکز شوید نه بر نقاط ضعف؟

انتخاب استاد راهنما و موضوع

ابتدا موضوع کلی را انتخاب کنید
کار را به تنهایی انجام ندهید
انتخاب استاد راهنما
به همکاری بین استاد و دانشجو توجه کنید
تخصص استاد راهنما را در نظر بگیرید
به مهارت های استاد راهنما توجه کنید
انتظارات و بازخورد
وقت شناسی و در دسترس بودن
مهارت های جرأت ورزی
تصمیم گیری دربارة انتخاب استادان راهنما و مشاور
صحبت کردن با استاد راهنمای احتمالی
مشکلات را پیش بینی کنید