انواع مقاله

اغلب دانشجویان کارشناسی ارشد به منظور کسب نمره بالاتر و تقویت رزومه خود تمایل به استخراج مقاله از پایان نامه دارند. کیفیت انجام پایان نامه و نوع مقاله مورد نظر استاد راهنما در استخراج مقاله از پایان نامه بسیار حائز اهمیت است. لذا جهت آشنایی دانشجویان با انواع مقاله، در این قسمت مختصری از انواع مقالات ارائه می گردد.

در تقسیم بندی و طبقه بندی مقاله ها باید به دیدگاه ها و اهداف نویسنده یا نویسندگان توجه نمود . به طور کلی می توان دو شیوه برای طبقه بندی مقاله ها ارائه نمود :

اول طبقه بندی مقاله ها براساس هدف نوشتن

دوم طبقه بندی مقاله ها با توجه به شیوه تدوین (capture-2 و یا به عبارتی ساختار محتوایی ).

طبقه بندی مقاله براساس هدف

با توجه به هدف نوشتن، به طور معمول نویسندگان مقاله ها را برای یکی از دو منظور زیر نگارش می نمایند. در صورت استخراج مقاله از پایان نامه باید به نمره پژوهش به هر یک از انواع زیر توجه گردد:

  • ارائه به سمینارهای علمی
  • چاپ در نشریه ها ( مجله ها، روزنامه ها ، فصل نامه ها و یا ماه نامه ها و…)

تدوین مقاله برای سمینارهای علمی

یکی از راههای توسعه ، اشاعه و ترویج علم برگزاری همایش ها و گردهمایی های علمی است که بیشتر با موضوع خاص و توسط برگزار کنندگان خاص در یک زمینه علمی برنامه ریزی ، اجرا و هدایت می شود. برگزار کنندگان در اولین قدم ضمن تشکیل کمیته های علمی و اجرایی به تدوین محورهای همایش اقدام می کنند و سپس به انتشار پوستر، بروشور و اطلاع رسانی برای فراخوان مقاله می پردازند. این قسمت از مهم ترین گامهای برگزاری همایش های علمی می باشد زیرا اطلاع رسانی دقیق و به موقع و با یک زمان بندی صحیح به شرکت متخصصان و ارائه مقالات ارزشمند کمک می نماید . بسیاری از همایش ها از طریق برگه های ثبت نام فرصتی را فراهم می آورند تا محققان و صاحبان مقاله ها در همایش شرکت نمایند وهمایش ها به طور معمول در اولین قدم چکیده ی مقاله ها را دریافت می کنند. نویسندگان باید در نوشتن مقاله از اصول علمی تبعیت کنند تا به دلایل فنی، مقاله ازسوی هیأت داوران پس از ارزیابی مقاله ها با توجه به اهمیت علمی آنها به یکی ازچند شکل زیر اقدام به پذیرش یا رد مقاله می نمایند؛

  • پذیرش مقاله برای سخنرانی و چاپ اصل مقاله در مجموعه ی مقاله های همایش .
  • پذیرش مقاله برای سخنرانی و چاپ خلاصه مقاله در مجموعه ی خلاصه مقاله ها .
  • پذیرش مقاله به عنوان پوستر و چاپ خلاصه مقاله در مجموعه ی خلاصه مقاله ها.
  • پذیرش مقاله تنها برای سخنرانی .
  • پذیرش مقاله تنها به عنوان پوستر
  • رد مقاله به دلایل فنی و تخصصی .

سخنرانی علمی

مقاله ای که برای سخنرانی علمی پذیرش می شود ، خواه در مجموعه مقاله ها به صورت خلاصه و یا کامل چاپ شود و یا چاپ نشود ، باید دارای ویژگی های عمومی و اختصاصی باشد. ویژگی های اختصاصی مقاله ای که به صورت سخنرانی تهیه می شود، عبارتند از :

  • با توجه به اهداف و محورهای همایش تهیه شده باشد.
  • با توجه به معیارها و اصولی که از سوی کمیته ی علمی همایش معین می گردد ، تهیه شده باشد.
  • ویژگی های مخاطبان را در نظر بگیرد.

برای تهیه و ارائه یک مقاله علمی ( پژوهشی یا مطالعاتی ) به صورت سخنرانی ، بهتر است موارد ذیل مورد توجه قرار بگیرد :

  • پیش نویسی از مقاله را تهیه نمایید.
  • از چند نفر از همکاران و متخصصین بخواهید که مقاله ی شما را بخوانند و نقد کنند .
  • زمان لازم برای ارائه مقاله را بادقت تعیین نمایید. ( در همایش ها مدت زمان ارائه مقاله تعیین می شود.)
  • تعداد مدعوین را پیش بینی کنید .
  • بر محتوای مقاله تسلط پیدا کنید تا در هنگام ارائه ی مقاله کم تر به نوشته ها وابسته باشید و بیشتر با مخاطبان ارتباط برقرار کنید . علاوه بر این کمتر دچار اضطراب می شوید.
  • قبل از ارائه مقاله و سخنرانی ، محل سخنرانی و همایش را بازدید نمایید تا از کم و کیف و چگونگی ارائه ی مقاله آگاه شوید.
  • چند دقیقه پیش از ارائه ی مقاله در سالن همایش حضور یابید تا ضمن آشنایی با مدعوین و سخنرانان ، بیشتر بر جلسه و بر خود مسلط شوید.
  • سعی کنید بخش ها یا قسمت های مهم مقاله ی خود را به صورت اسلایدهای رایانه ای (power point) و یا طلق شفاف و یا استفاده از هر وسیله دیداری – شنیداری دیگر تهیه نمایید تا بهتر بتوانید سخنرانی نمایید.
  • چنانچه وقت ارائه ی مقاله کم باشد، بخش های کم اهمیت را حذف نمایید و شرکت کنندگان را دعوت نمایید که اصل مقاله را به شکلی که در اختیار آنان قرار گرفته یا قرار می گیرد ، مطالعه نمایند .
  • وقتی نوبت سخنرانی شما رسید و هیأت رئیسه ی جلسه یا مجری همایش از شما دعوت به عمل می آورد که سخنرانی خود را ارائه کنید ، به چند نکته توجه نمایید:
  • نسبت به جلسه حساسیت نداشته باشید.
  • ذهن و افکار خود را معطوف به جلسه و سخنرانی ننمایید.
  • با اطمینان و آرامش خاطر به سمت جایگاه سخنرانی حرکت نمایید.
  • قبل از شروع به سخنرانی بهتر است مطلب ، خاطره و … و حتی یک جوک را به صورت اختصار برای جلسه مطرح نمایید. این کار هم به شما آرامش می دهد تا سخنرانی خود را بهتر ارائه نمایید و هم توجه حضار را جلب نمایید.
  • سعی کنید با یک نوآوری و رفتارفی البداهه توجه جلسه را به سخنرانی خود معطوف کنید.
  • پیشاپیش خود را برای پاسخ دهی به بعضی از سوالهای احتمالی مربوط به موضوع سخنرانی آماده سازید زیرا در بسیاری از همایش ها فرصت بحث و پرسش و پاسخ نیز فراهم می شود.خود را برای اداره ی یک کارگاه آموزشی نیز آماده نماید. زیرا در بعضی از همایش ها علاوه بر سخنرانی ، کارگاه آموزشی نیز در نظر گرفته می شود که این کارگاه در زمان خاصی در طول همایش برگزار می گردد و علاقه مندان به آن موضوع در این کارگاه شرکت می کنند. کارگاه آموزشی یکی از بخش های جذاب همایش های علمی است.

پوستر علمی

در همایش های علمی ممکن است تعداد مقاله هایی که برای ارائه و عرضه پذیرش می شوند ، چند برابر ظرفیت زمان همایش باشد. به همین جهت کمیته های علمی و تخصصی سعی می کنند تا با توجه به اهمیت ،تعدادی از مقاله ها را به صورت پوستر پذیرش نمایند. پوسترها برای انتقال صریح ، روشن ،جالب توجه و ارزان قیمت اطلاعات به کار برده می شوند . به طور معمول بهترین پوستر ها دارای مشخصات زیر می باشند (احدیان،1369)

  • دارای چند منظور خاصی هستند .
  • دارای پیام های روشن و واضح هستند و هرگز بینندگان را در شک و تردید قرار نمی دهند .
  • دارای رنگ های زنده و معنی دار هستند .
  • به اندازه کافی بزرگ هستند و مشکلی برای دیدن و درک پیام ایجاد نمی کنند. به عبارت دیگر دریک «آن» پیام را منتقل می کنند.

تقسیم بندی پوسترها

به طور کلی پوسترها را به دو دسته تقسیم می کنند؛

پوسترهای یک نظری

پوسترهای چند نظری

capture-3

پوسترهای یک نظری را می توان ورقه یا تابلویی دانست که روی آن جمله ای نوشته شده باشد که با یک نظر قابل خواندن و درک باشد ، بدون آن که نیازی به توضیح شفاهی در آن باشد. پوسترهای چند نظری آنهایی هستند که خواندنشان احتیاج به صرف وقت دارد ولی در هر حال نیازی به توضیح شفاهی ندارد.

به پوسترهایی که در همایش های علمی پذیرفته می شوند ، پوسترهای علمی از نوع چند نظری گفته می شود .این پوسترها برای جلب توجه ، القای ایده و تشویق بینندگان به انجام کار ویژه مورد استفاده قرار می گیرند و مهم ترین اختلاف آنها با پوسترهای نظری صرف وقت بیشتر برای درک منظور تهیه کننده ی آنهاست.

اصولی که درتهیه پوسترها باید مورد توجه قرار داد:

  • خلاصه بودن؛ یک پوستر بایستی به صورت خلاصه تهیه شود تا ظرف مدت زمانی کوتاه بتوان آن را قرائت کرد. بنابراین حروف به کار رفته در آن باید خوانا و درشت باشد، به گونه ای که از فاصله ی نسبت دور خوانده شود. بنابراین سعی شود که مطالب به صورت خلاصه تهیه گردد تا خواندن و درکش آسان تر شود.
  • سادگی؛ سادگی خود نوعی زیبایی است. هر چه پوستر ساده تر باشد منظور و مقصود را بهتر بیان می کند.
  • تازگی؛ پوسترها باید بدیع ، جالب و نو باشند واین تازگی شامل کلیه ی عناصر و جنبه های پوستر هم چون کلمه ها ، جمله ها ، طرح ها و روابط بین عناصر تشکیل دهنده ی آن می شود.
  • طرح؛ بیشتر خوانندگان به طرح و نقاشی توجه می کنند.در صورت استفاده از طرح و نقاشی به صورت حساب شده ، بهتر می توانیم به امکان تثبیت مطالب در خاطره ها بیافزاییم. باید از تصاویری استفاده کرد که مرتبط با موضوع باشند و خیلی زود قابل درک باشند . البته بین طرح ، نقاشی و مطالب مندرج در پوستر نباید فاصله ای موجود باشد.
  • تنظیم ؛ نحوه ی قرار گرفتن قسمت های مختلف پوسترها از جمله عنوان ها ،عواملی هستند که در میزان تأثیر گذاری بر بینندگان دخالت فراوان دارد. در هنگام تنظیم پوستر ، هرگز خود رامقید به طرح یک جای آنها نکنید. برای این کار می توانید قسمت های مختلف آن را روی کاغذهای مجزا نوشته و یا نقاشی کرده و سپس با جا به جا کردن آنها بر روی کاغذ اصلی طرح نهایی را پیاده کنید. ایده گرفتن از پوسترهایی که توسط دیگران تهیه و تنظیم شده است به شما کمک زیادی می کند.
  • رنگ ها ؛ رنگ ها همیشه مبین ایده و احساسات هستند و اگر به درستی مورد استفاده قرار گیرند ، تاثیر بسزایی بر روی بیننده می گذارند . هرگز از رنگ به عنوان تزیین استفاده نکنید، اگر چه رنگ ها خود حامل پیامند و هر رنگی نشانه ی خاصی دارد. لذا سعی کنید از رنگ ها در نوشته ها استفاده نمایید اما بهتر است از چند رنگ محدود استفاده نمایید. رنگ های متضاد بهتر پیام را منتقل می کنند. سفیدی زمینه ی پوستر ، رنگ ارزشمندی است که تاثیر زیادی دارد.

نکاتی در نصب پوسترهای علمی

در سمینارهای علمی برای نصب پوسترها مکان های خاصی پیش بینی می شود اما شما هم باید به نکات زیر توجه کنید:

  • پوستر در مکان مناسبی نصب گردد تا از آسیب در امان باشد.
  • ابعاد پوستر حداکثر 100* 150 انتخاب گردد.
  • زمانی برای پاسخ دهی به سوال های بینندگان در کنار پوستر پیش بینی و اعلام شود.
  • میزان تاثیر پوستر بر بینندگان با تعداد آنها در یک مکان رابطه مستقیم دارد. لذا ، پوستر در محلی نصب گردد که تعداد پوستر کمتری نصب شده باشد.
  • پوستر در مکانی نصب شود که حداکثر بیننده و خواننده را داشته باشد.

عناوین یک پوستر علمی

پوستر های علمی به عبارتی مقاله های علمی – پژوهشی هستند که از سوی کمیته های علمی و تخصصی به عنوان پوستر پذیرش می شوند ، این پوسترها از نظر ماهیت پژوهشی بوده وگزارش پژوهشی می باشند که باید به صورت بصری مورد استفاده قرار گیرند. لذا محتوای یک پوستر علمی از قسمت های زیر تشکیل می گردد:

  • عنوان
  • روش تحقیق
  • یافته ها
  • نتیجه گیری

مشخصات و موارد مرتبط با نویسنده(درباره نویسنده)

می توان یک پوستر را به شکل زیر طراحی و ارائه کرد:

capture-4

محاسن شرکت در همایش های علمی ؛

  • ارتیاط و تعامل با سایر اندیشمندان
  • آگاهی از یافته های جدید علمی
  • برخورداری از مزایای معنوی شرکت در همایش .
  • کمک به تولید علم و رشد و اشاعه ی آن.
  • ایجاد انگیزه در فرد برای پیشرفت های علمی .
  • فراهم آوردن فرصتی برای حضور در عرصه ی اجتماع .
  • و…

تدوین مقاله از پایان نامه برای چاپ در نشریه ها

نشریه های مختلف از قبیل روزنامه ها ، هفته نامه ها ، ماه نامه ها و فصل نامه ها با توجه به ماهیت خاصی که دارند و زمینه ای که در فعالیت می نمایند ، اقدام به چاپ مقاله در عرصه های پژوهشی ، ادبی ، فرهنگی ، علمی ، سیاسی ، جغرافیایی، پزشکی و … می نمایند . این نشریه ها از نظر زمینه و هدفی که در آن فعالیت می کنند با یکدیگر کاملا متفاوت بوده و لذا مقاله هایی هم که برای این نشریه ها تدوین و ارسال می شوند از نظر بار ارزشی و علمی که دارند و نیز از نظر تدوین با یکدیگر تفاوت های اساسی دارند.

انواع نشریه

به طور کلی نشریه های علمی را می توان به شرح زیر طبقه بندی نمود:

الف – نشریه های علمی – پژوهشی . این نشریه ها دارای ارزش علمی خاصی هستند و مقاله هایی را پذیرش می نمایند که پژوهشی بوده و برخاسته از یک پژوهش علمی باشند . این نشریه ها که بیشتر به صورت فصل نامه تدوین و انتشار می یابند، از سوی معاونت پژوهشی وزارت علوم ، تحقیقات وفناوری مجوز انتشار دریافت می کنند و کمیته ای خاص تحت عنوان کمیسیون بررسی نشریه های علمی کشور بر انتشار آنها نظارت دارند . این نشریه ها دارای یک کمیته ی علمی می باشند که مقاله های دریافت شده را ارزیابی و در زمینه رد یاپذیرش مقاله ها اظهار نظر می نمایند.

در این نشریه ها ، یافته های دسته اول علمی چاپ می شوند .اعتبار این نشریه ها به داوری تخصصی و ارزش آن به نمایه شدن است.مقاله هایی که در این نشریه ها نشر می شوند را می توان به مقاله ی کاملا پژوهشی ،مقاله کوتاه پژوهشی، راهبردهای پژوهشی ، مقاله ی مروری و مقاله ی خبری کوتاه تقسیم نمود.

ب – نشریه های پژوهشی – آموزشی . این نشریه ها مبادرت به چاپ مقاله هایی می کنند که این مقاله ها؛

  • گره گشای مسائل آموزشی باشند.
  • نظریه ی علمی پیچیده را شرح و توضیح دهند تا بهتر مورد استفاده قرار گیرند.
  • به نقد و نظر کتاب ها و مقاله های جدید بپردازند .
  • راه کارهای جدیدی ارائه کنند.

ج – نشریه های علمی – ترویجی . این نشریه ها مطالب و مقاله هایی  را چاپ و منتشر می کنند که :

  • منابع و مراجع غیر قابل دسترسی را تشریح نمایند .
  • حاوی مطالب غیر رایج و اشاعه ی سوغات های علمی – ادبی و هنری باشند.
  • به شرح مفید آزمایشهای علمی و فنی بپردازند که مستقیم در کتاب ها و مقاله ها موجود نباشند .
  • اخبار علمی ، خلاصه ای از همایش ها ، کتابها ، نشریه ها ، اثرها و دیسکتها را منتشر نمایند.

د- نشریه های ترجمه ای . مقاله هایی را چاپ می کنند که ترجمه ی مقاله های انتخابی  مفید و جدید باشند که به زبانهای گوناگون دنیا منتشر شده اند و حاوی آگاهی ها ، اخبار و ارائه ی روش های مختلف علمی باشند.(موسوی و دیگران،1382)

ه- سایر نشریه های ، انتقادی ، سیاسی ، فکاهی ، اجتماعی و …

و- نشریه های ISI  نشریه هایی هستند که از سوی «موسسه ی بین المللی اطلاعات علمی » تحت عنوان «ISI» طبقه بندی و نمایه سازی می شوند و در پایگاه اطلاع رسانی علمی www.isinet.com قابل رویت و دستیابی می باشند.این نشریه ها دارای اعتبار علمی بالایی هستند و مقاله هایی که در این نشریه ها پذیرفته می شوند نیز از امتیاز علمی بالایی برخوردار می باشند.

«موسسه بین المللی اطلاعات علمی » که با اختصار ISI نامیده می شود، دارای یک بانک اطلاعاتی است که مجله های معتبر علمی جهان را فهرست می کند . شمار مجله های ISI ثابت نیست . یک مجله ممکن است در یک زمان ، از مجله های ISI محسوب شود ، اما به دلیل کاهش بار علمی ، بعدا از فهرست مجله های ISI کنار گذاشته شود. در حال حاضر بیش از 16000مجله ، در فهرست ISI قرار دارند .هر ساله 2000 مجله جدید مورد ارزیابی قرار می گیرد و حدود ده درصد آنها به فهرست ISI اضافه می شوند.(قراباغی،1385)

ISIبودن یک مجله چگونه تعیین می شود ؟ بهترین راه، مراجعه به سایت هایی نظیر تامسون است. زیرا هم چنان که گفته شد، هم تعداد مجله ها زیاد است و هم ISIمحسوب شدن یک مجله ممکن است همیشگی نباشد.

بانک اطلاعات ISIمرکزی برای فهرست نمودن و پوشش دادن جامع مهم ترین مجله های علمی منتشر شده در دنیا به منظور تبادل اطلاعات میان پژوهشگران مختلف می باشد.پر واضح است که منظور از پوشش جامع، فهرست نمودن کل مجله های علمی منتشر شده در جهان نمی باشد چرا که از طرفی مقرون به صرفه نیست و از طرف دیگر تمام مجله های نشر یافته در جهان از استانداردهایISI پیروی نکرده و از غنای علمی لازم برخوردار نیستند. ارزیابی مجله های علمیISIبه طور مستمر و مداوم هر دو هفته صورت می گیرد . ارزیابی کنندگان در حدود 2000 عنوان جدید را سالانه مورد ارزیابی قرار داده  وتنها 10 تا 12% از مجله های علمی ارزیابی شده انتخاب می شوند . هر مجله علمی قبل از انتخاب شدن و فهرست شدن در ISI یک سری مراحل را ارزیابی را پشت سر می گذارند و از جمله عوامل مورد ارزیابی و رعایت استانداردهای بانک اطلاعاتیISI ، کمیته علمی منتخب مجله ، تنوع بین المللی مقاله های چاپ شده در آن ، نشر به موقع  مجله و جایگاه نشر آن می باشد .لازم به ذکر است که هیچ یک از این عوامل به تنهایی مورد بررسی و ارزیابی قرار نمی گیرد بلکه با بررسی مجموع عوامل یک امتیاز کلی داده خواهد شد . از جمله مواردی که در ارزیابی مجله مورد توجه قرار دارد، این است که عنوان مقاله ها، چکیده و کلمات کلیدی باید به زبان انگلیسی باشد. هم چنین توصه می شود که منابع نیز به زبان انگلیسی نوشته شود . اگر چه اطلاعات علمی مهم به تمامی  زبان ها به چاپ می رسد اما موارد ذکر شده باید به زبان انگلیسی باشد تا تحت داوری و ارزیابی ISI قرار گیرد زیرا ارزیابی کنندگان مجلات علمی در  ISI نمی توانند عناوین و منابع به کار رفته در مقاله ها را به زبان انگلیسی ترجمه کنند . داوری علمی و تخصصی مقاله های چاپ شده در مجله توسط داوران نام آشنای علمی از جمله عمده ترین موارد مورد توجه ارزیابی کنندگان می باشد که گویای اعتبارو غنای علمی مجله است (چمنی ،1384)

طبقه بندی مقاله ها با توجه به شیوه های نوین

(ساختار محتوایی)

از نظر تدوین و ساختار محتوایی ، مقاله ها را می توان به شرح زیر تقسیم بندی نمود:

الف – مقاله های ابتکاری یا ابداعی (original) . مقاله هایی هستند که بر مبنای تجربه ها ، معلومات ، احساسات ، افکار و عقاید شخصی نویسنده نوشته می شوند. این مقاله ها جزو منابع دست اول به حساب می آیند (طوسی ،1373) . بسیاری از مقاله های ادبی ، سیاسی و اجتماعی از این دست هستند. این مقاله ها بر مبنای تجربه ها و عقاید فرد شکل می گیرد. لذا این مقاله ها پژوهشی نبوده و فقط یک خلاقیت و ابتکار به حساب می آیند.

ب – مقاله ی علمی . مقاله هایی هستند که حاصل پژوهش و بررسی علمی هستند و می توان پژوهش ها را به دو دسته کلی تقسیم نمود؛

الف- پژوهش های کتابخانه ای (اسنادی )که بر اساس منابع کتوب وچاپ شده ی موجود در کتابخانه و سایر مراکز اطلاع رسانی و علمی  انجام و اجرا می شوند . بر مبنای این پژوهش ها می توان مقاله های مطالعاتی و ترویجی را تدوین نمود .

مقاله های مطالعاتی و ترویجی بر پایه ی جا به جایی ، تلفیق و ترکیب دانش موجود تهیه می شوند و به طور معمول به روشن سازی زوایای مسأله ای کمک می نمایند . ولی ارزش و اعتبار مقاله های پژوهشی را ندارند. این گونه مقاله ها را می توان به مقاله های مروری ، تدوینی، ترجمه ای و تحلیلی تقسیم بندی نمود که مقاله های تحلیلی ارزش و اعتبار علمی بالاتری دارند.

ب- پژوهش های آزمایشی و توصیفی . این پژوهش ها براساس یک طرح تحقیقاتی و به شکل طرح های پژوهشی ، پایان نامه ها  ورساله ها انجام می گیرد.

پژوهش های توصیفی شامل مجموعه روش هایی هستند که هدف آنها توصیف کردن شرایط یا پدیده های مورد بررسی است و آنها را به پنج دسته تقسیم می نمایند؛

تحقیق پیمایشی  تحقیق همبستگی ، اقدام پژوهی ، بررسی موردی ، تحقیق پس رویدادی (علی – مقایسه ای )

تحقیق های آزمایشی آنهایی هستند که به بررسی رابطه ی علت و معلولی میان دو یا چند متغیر اقدام می نمایند و آنها را می توان به سه دسته تقسیم بندی نمود ؛ تمام آزمایشی ، شبه آزمایشی و تک آزمودنی ( سرمد و دیگران ،1381)

بر پایه ی پژوهش های آزمایشی و توصیفی ، مقاله های پژوهشی تدوین می شوند ، بنابراین مقاله هایی هستند که از پروژه های تحقیقاتی استخراج می شوند و به تولید دانش و علم کمک شایانی می کنند. این مقاله ها که بیشتر گزارش های پژوهشی هستند ، نتایج پژوهش های انجام شده را به دنیای علم عرضه می نمایند و جزو منابع دست اول به حساب می آیند.

مقاله هایی که در نشریه های مورد تایید موسسه بین المللی اطلاعات علمیISI پذیرفته شوند ، ارزش علمی بالایی دارند، زیرا از این طریق تحقیق در سطح جهانی مطرح می شود.

جهت کسب اطلاع از انواع نشریه های علمی پژوهشی ، ترویجی ، آموزشی و …می توانید به پایگاه های اطلاع رسانی زیر مراجعه نمایید.

بانک اطلاعات نشریات کشور                                            www.magiran.co

مرکز اطلاعات و مدارک علمی ایران                                  www.irandoc.ac.ir

مرکز ملی تحقیقات علوم پزشکی کشور                               www.nrcms.ir/journlsy

فهرست نشریات مصوب وزارت علوم ، تحقیقات و فناوری از طریق وب گاه زیر قابل دسترسی است

http://portal.msrt.ir/sites/ravabetomomi/lists/list9/view.aspx

فهرست نشریات مصوب وزارت بهداشت و آموزش پزشکی از طریق وبگاه زیر قابل دسترسی است.

http://www.srlst.com/jminp85.htm

پایگاه اطلاعات علمی وابسته به جهاد دانشگاهی کشور

Scientific Information Database

www.SID.ir

 

جستجوی پایان نامه

جهت جستجوی پایان نامه  یک پژوهشگر باید قادر به جستجوی مطالب و منابع و هم چنین فیش برداری از آنها طریق اینترنت یا سایر منابع اطلاعاتی باشد. از طرف دیگر برای شروع پایان نامه مطالعه پایان نامه های انجام شده و مرتبط بسیار می تواند مفید باشد. بنابراین دانشجویان می توانند ضمن جستجوی منابع اطلاعاتی، به جستجوی پایان نامه های مرتبط نیز مبادرت ورزند تا آشنایی بیشتری با زمینه های تحقیقاتی یافته و ضمنا از دوباره کاری اجتناب ورزند. امروزه ، حیطه ی دانش بسیار وسیع شده و علاوه بر این ابزارهای ذخیره دانش  وجستجوی آنها هم به تبع آن، متنوع و گسترش یافته اند . اگر روزی کتاب و کتابخانه ، مرکزی برای انباشت و ترویج دانش به حساب می آمد ، امروزه امکانات رایانه ای در سطح جهان ، به طور شگفت آوری این مهم را متحول ساخته و کار پژوهشگران را برای جستجوی پایان نامه، مقاله و گزارشات آسان کرده است. بنابراین لازم است که یک دانشمند ، پژوهشگر و یا مقاله نویس علمی قادر باشد از این ابزار معجزه آسا به راحتی استفاده نماید. اینترنت یک بزرگراه ارتباطی است که اطلاعات متنی و نوشتاری مانند  : کتاب، نشریه ، مقاله ، فرهنگ نامه و اطلاعات صوتی وتصویری مانند : فیلم ، سخنرانی ، عکس ، بازی و غیره و خدمات گوناگون دیگری چون امکان مکاتبه و مکالمه  مستقیم و غیر مستقیم، تجارت ، آموزش و تفریح را در اختیار انسان قرار می دهد. سرعت و میزان تولید دانش و اطلاعات  در عصر موسوم به عصر اطلاعات، به اندازه ای است که گفته شده است اطلاعات موجود ، هر 5 سال به دو برابر افزایش می یابد و بر اساس تحقیقی که در سال 2002 انجام شده است هر روز 3/7 میلیون صفحه وب به  شبکه جهانی اینترنت افزوده می شود و اکنون ما با میلیارد ها صفحه ی اینترنتی روبه رو هستیم. اطلاعات موجود در اینترنت ساختاری مانند یک کتابخانه معتبر با نظامی منطقی ندارد و این مسئله باعث سردر گمی کاربران و جستجو گران مبتدی و حتی برخی کاربران نیمه حرفه ای می شود.  از این رو بازیابی بهینه ی اطلاعات مستلزم درک صحیح اینترنت و آشنایی با شیوه های جستجو است.

جستجوی پایان نامه از شبکه جهانی اطلاعات ( اینترنت)

اینترنت به عنوان یک ابزار ، امروزه دسترسی به منابع متنوع اطلاعاتی دانش را تسهیل نموده است. برای دریافت آخرین اطلاعات و دانش موجود از این کتابخانه ی عظیم جهانی ،مقاله نویس باید:

  • روش استفاده از رایانه را بداند
  • بتواند از نرم افزارهای رایانه ای به خوبی استفاده نماید.
  • شبکه ی جهانی اطلاع رسانی ( اینترنت) رابشناسد.
  • موتورهای جستجوی اطلاعات و امکانات آنها را بشناسد.
  • نشانی های (وب سایت ها، یا وبگاه های ) مربوط به موضوع مورد نظر را در پایگاه اطلاع رسانی بداند.
  • واژه های تخصصی مربوط به موضوع و مقاله ی خود را بشناسد.
  • تا حدی به یک زبان بین المللی ( به طور معمول زبان انگلیسی ) مسلط باشد.

چگونگی دریافت اطلاعات از موتورهای جستجو

در اینترنت موتورهای جستجو به ما کمک می کند تا به راحتی موضوع  یا مطالب مورد نظر را در فضایی ( فیلدی ) که برای آن پیش بینی شده است ، جستجو نماییم. کافی است فرد واژه ی تخصصی خود را در فضا ( فیلد ) مربوط  بنویسد و سپس روی گزینه مورد نظر با موش واره ( موس )، فشار وارد نماید . موتور جستجو بلافاصله فعال شده و مطالب و نشانی های مربوط به کلید واژه را در گستره ی موجود جمع آوری و فهرست می نماید.برای جستجوی بهتر مطالب و منابع ، مهم است که فرد جستجو گر روش جستجوی صحیح را بداند و آگاه باشد که مطالب با چه شکل و ساختاری ( فرمت ) در اینترنت ذخیره شده اند و چگونه می توان آنها را پیدا نمود. مهم ترین فرمت هایی که امروزه برای ذخیره ی اطلاعات از آنها استفاده می شود عبارتند از ؛

Adobe Acrobat PDF (PDF)                                   Adobe Postscript (PS)

Microsoft Word (doc)                                           Microsoft Excel (XLS)

Microsoft Power point (PPT)                              Rich Text Format (rtf)

هم چنان که ملاحظه می شود این فرمت ها  هر کدام دارای یک پسوند هستند که به صورت علائم اختصاری و در داخل پرانتز آمده است . این پسوندها را باید به خاطر سپرد ، زیرا برای جستجوی اطلاعات لازم می باشند. به عنوان مثال اگر در جستجوی پایان نامه نیازمند فایل Word هستیم پسوند doc در کنار کلمه کلیدی باید ذکر گردد که فرمت لازم برای اینکار در ادامه برای هر یک از پسوندها ارائه شده است.

(Pdf) – معمولا مقاله ها به صورت pdf در اینترنت ذخیره می شوند و برای استفاده ی آنها باید نرم افزار acrobat reader بر روی رایانه نصب شده باشد. این نرم افزار در بازار رایانه موجود بوده و از طریق اینترنت نیز قابل دریافت است.

چنانچه بخواهید مقاله یا مطالبی را با این پسوند دریافت نمایید ، کافی است کلید واژه ی مورد نظر را درون گیومه قرار دهید تا نتیجه بهتری داشته باشد.

به عنوان مثال :

“search”
“Language Disorder” “pdf”

برای سایر پسوندهای مربوط به فرمت های ذخیره ی اطلاعات می توانید به همین شکل عمل کنید.
(Doc) – این پسوند مربوط به نرم افزار واژه پرداز (word) می باشد . این نرم افزار برای مقاصد نوشتاری و فنی کاربرد دارد و جزو نرم افزارهای کاملا شناخته شده می باشد که یاد گیری آن جزو اولین گام های ضروری مهارت در رایانه است.
(axles) – این پسوند مربوط به پوشه ها یا متونی است که شکل آماری و محاسباتی دارند و با نرم افزار Excel(برنامه صفحه گسترده ) ذخیره و بایگانی شده اند. این برنامه نرم افزاری ویژه ی کارهای آماری و محاسباتی است.
(ppt) – این پسوند مطالبی راجستجو می نماید که به صورت اسلاید ذخیره شده اند . کاربرد نرم افزار power point(ارائه مطلب ) به تصویر کشیدن مطالب به صورت اسلایدهای جذاب و جالب می باشد که در ارائه مطلب و تسهیل انتقال مطلب نقش بسیار مؤثری دارند.
با توجه به پسوندهای ذخیره سازی اطلاعات، به راحتی می توان مطالب مورد نظر را جستجو کرد . علاوه بر پسوندها، جستجو گر مطلب باید کلمه کلیدی ( کلید واژه ) را که می خواهد جستجو نماید را تشخیص داده و بهتر است بداند که این کلمه در کجای صفحه باشد تا نتیجه بهتری داشته باشد . به عنوان مثال کلمه مورد نظر در عنوان متن باشد و یا در هر کجای متن باشد، کفایت می کند و یا این که به دنبال پایگاه های اطلاع رسانی با نشانی های مرتبط با موضوع هم می باشد یا نه.
اگر می خواهد کلمه ی کلید در عنوان صفحه باشد واژه ی « Title» را اضافه نماید و گر نه موتور جستجو این کلمه را در هر جایی که باشد پیدا می نماید و فهرت می کند. اما اگر واژه ی « Title» را اضافه شود ، نتیجه یبهتری خواهد داشت و فقط مطالبی را جستجو می نماید که باعنوان مورد نظر ذخیره شده اند .
هم چنین برای جستجوی پایان نامه یا مقاله بهتر است به کلید واژه ، واژه ی «Article» نیز اضافه گردد تا فقط مقاله ها جستجو شوند.
هر چقدر در محدود کردن و خاص نمودن مطلب مورد جستجو مهارت داشته باشیم ، نتیجه بهتری نصیب ما می گردد.
فایل های تصویری و صوتی نیز با پسوندهای خاص خود در اینترنت ذخیره شده اند ، لذا برای دسترسی به آنها باید پسوندهای مورد نظر را شناسایی نمود.
به طور کلی موتورهای جستجو ، امکاناتی در اختیار جستجو گر قرار می دهند تا به راحتی و به سادگی بتواند مطالب و موضوعات را پیدا نماید. فقط کافی است در زبان مورد نظر مهارت داشته باشیم.
ضمن معرفی چند موتور جستجو ، صفحه هایی از گوگل «Google» به عنوان یکی از موتورهای جستجو که از قوی ترین آنها نیز یم باشد به تصویر کشیده می شود تا با نمای ظاهری آن نیز آشنا شوید.
www.google.com www.yahoo.com
www.excite.com www.altavista.com
www.hotbot.com www.infoseek.com
www.northemlight.com www.parseek.com
موتورهای جستجو هر کدام دارای ویژگی ها و شرایطی هستند که در این نوشتار امکان پرداختن به آنها وجود ندارد و معرفی آنها برای آشنایی بیشتر است. لازم بیادآوری است که موتور جستجوی«parseek» فارسی بوده و مطالب و کلید واژه ها را با زبان فارسی جستجو می نماید. این موتوربرای جستجوی مقاله به زبان فارسی مناسب است اگر چه خدمات دیگری نیز ارائه می کند.
موتور جستجوی گوگل (Google)
کافی است روی نوار Adress نشانی www.gooogle.com را بنویسید و آن را دنبال کنید. بلافاصله اولین صفحه ی موتور جستجوی Google ظاهر می شود ، این موتور جستجو در سال 1998 توسط دو دانشجوی دکترای دانشگاه استنفورد به نام های سرپیچ و سرجی برین طراحی و تأسیس شد.نام گوگل برگرفته از Google به معنای «عدد یک و صد صفر جلوی آن می باشد» که توسط ریاضی دان معروف میلتون سیروتا اختراع شده است. این عدد شعار گوگل است و نشان می دهد که قصد بر این است تا تعداد صفحات خود را به این تعداد برساند . این موتور جستجو نیز به شما امکان می دهد که مطلب یا موضوع خود را نیز با زبان فارسی جستجو نمایید. بنابراین جستجوی پایان نامه فارسی نیز در آن مقدور است.

2

جستجوی منابع و اطلاعات علمی با استفاده از گزینه های جستجو گر بسیار کارساز می باشد. این گزینه ها به طور معمول عبارتند از ؛

Web  – با انتخاب این گزینه  می توانید صفحات وب مربوط به موضوع مورد نظر خود را شناسایی نمایید. به عبارتی شما می توانید نشانی پایگاه های جهانی را دریافت نموده ، سپس مطلب و موضوع خود را در این پایگاه ها جستجو نمایید.

Image – با انتخاب این گزینه می توانید تصاویر مربوط به موضوع مورد نظر را جستجو نمایید .

Video- با انتخاب این گزینه می توانید به فایل های تصویری و صوتی دسترسی پیدا کنید.

News – با انتخاب این گزینه می توانید اخبار و رویدادها  را مشاهده نماید.

More  – به شما اطلاعات بیشتری درباره جستجو میدهد.

Advanced search – با انتخاب این گزینه می توانید به جستجوی پیشرفته اطلاعات اقدام نمایید. نمای ظاهری این گزینه پس از انتخاب به شکل زیر است.

3

tools – این گزینه به شما امکان می دهد تا با انتخاب زبان مورد نظر ، مطالب خود را به زبانی که تمایل دارید ، جستجو نمایید.

Field Search – فضای جستجو ( فیلد جستجو ) – کلید واژه ی مطلب یا موضوع مورد جستجو را دراین فضا نوشته و سپس گزینه google search را انتخاب کنید . بلافاصله اطلاعات یا تصویر مربوط برای شما فهرست می شوند و سپس با باز نمودن هر کدام از موارد انتخاب شده ، دسترسی به مطالب امکان پذیر می شود.

جستجوی مطالب از پایگاه های اطلاع رسانی

چنانچه شما از نشانی پایگاه اطلاع رسانی مربوط به موضوع خود را داشته باشید ، می توانید با سرعت بیشتری به اطلاعات مربوطه دسترسی پیدا کنید . امروزه در بازار کتاب . رایانه ، کتابه هایی تدوین وتالیف شده اند که نشانی پایگاه های مربوطه را در اختیار استفاده کنندگان حیطه های تخصصی قرار می دهند.

دانشگاه نیز اقدام به پیوستن به شبکه های جهانی اطلاع رسانی تخصصی نموده اند و امکانات خوبی را در اختیار دانشجویان ، اساتید ، محققان و اهل علم می گذارند : استفاده از نشریه های بین المللی ، استفاده از محتوای پایان نامه ها و رساله های دانشجویی و … از مهم ترین خدماتی است که به صورت رایگان و یا  اشتراک با آن پایگاه علمی در اختیار دانشجویان قرار می گیرد.

از جمله ی این پایگاه ها می توان به شبکه ی اطلاع رسانی رزنت اشاره کرد. شبکه اطلاع رسانی رزنت (Rose-net) بزرگترین شبکه اطلاع رسانی علمی و تخصصی است که در بهمن ماه 1377 با حمایت وزارت علوم ، تحقیقات و فناوری توسط شرکت رز سیستم راه اندازی شد پیکره اصلی رزنت منابع اطلاعاتی زیر را در دسترس قرار داده است. در این منبع اطلاعاتی امکان جستجوی پایان نامه، مقاله، استانداردها و … وجود دارد.

  • پایگاه اطلاعاتی (Databases) شامل حدود 700 عنوان پایگاه اطلاعاتی معتبر دنیا.
  • مجله های الکترونیکی (Electronic journals) دسترسی به حدود 6000 مجله الکترونیکی
  • منابع تمام متن و تمام تصویر( Full Text / full image)دسترسی به بیش از 10000 مجله الکترونیکی تمام متن/ تمام تصویر
  • مراجع الکترونیکی (E- references ) شامل پایان نامه ها ، استانداردهای ملی و واژه نامه ها وگزارشات آماری و تجزیه و تحلیل های تجاری .
  • منابع مدیریت دانش ( Knowledge Management) دسترسی به منابع اینترنتی از طریق ورودگاه ها یا راهنماهای تخصصی .

نشانی پایگاه از طریق www.Rose-net.co.ir/  قابل دسترسی است.

نشانی بعضی از این پایگاه ها ی اطلاع رسانی را در زیر ملاحظه می نمایید . تعدادی از این پایگاه ها توسط رزنت پشتیبانی می شوند .

http://isiknowledge.com/

http://infotrac.galegroup.com/itweb/iazukb

http://journals.iop.org/

http://proquest.umi.com/login/

http://portal.acm.org/dl.cfm

http://xtra.emeraldinsight.com/Insight/

http://217.154.120.6/CABDIRECT/select-database.nsp

http://www.ams.org/mathscinet/

http://www.csa.com/htbin

http://www.daneshyar.org/

http://www.emeraldinsight.com/

http://www.engineeringvillage.org/

http://www.iingroups.com/idl/

http://www.informaworld.com/

http://www.sciencedirect.com/

http://www.scopus.com/scopus/home.url

http://www.springerlink.com/home/main.mpx

http://www.oxfordjournals.org/

http://www.3interscience.Wiley.com/browse/?type=BOOK

فرمت پایان نامه کارشناسی ارشد

در این قسمت فرمت پایان نامه کارشناسی ارشد که مورد قبول اغلب دانشگاه های آزاد و سراسری است ارائه و نحوه نگارش آن ها بیان می گردد.

صفحه های ابتدای فرمت پایان نامه کارشناسی ارشد

معمولا در تدوین پایان نامه رسم آن است که بعد از جلد و پیش از مقدمه، صفحه هایی به شرح زیر آورده شود. این صفحات در فرمت پایان نامه کارشناسی ارشد تمام دانشگاه ها توصیه شده است:

  • صفحه روی جلد پایان نامه
  • صفحه ذکر نام خداوند
  • صفحه تشکر (سپاسگزاری )
  • صفحه اهداء ( تقدیم )
  • فهرست مطالب
  • فهرست شکل ها
  • فهرست جدول ها
  • خلاصه ( چکیده ) تحقیق

شرح کارکرد هر یک از صفحه هایی که در پی می آید درپشت آنها آمده است. معمولا این صفحه ها شماره عددی ندارند و در آنها از زیبا سازی های هنری استفاده می شود و با حروف الفبا یا رومی (،،…) مشخص می شوند.

محل آرم

نام دانشکده/ مرکز آموزشی

برای دریافت درجه کارشناسی ارشد(MBA) / دکتری (DBA) در

رشته…………….. گرایش ……………..

عنوان (موضوع)

………………………

…………………………

استاد راهنما

سرکار خانم دکتر /جناب آقای دکتر …………………..

استادان مشاور

……………….     …………………….

استادان ناظر

…………….        …………………..

دانشجو

…………………………………

سال تحصیلی

………………………………..

تذکر : این صفحه در روی جلد و اولین صفحه بعد از جلد پایان نامه قرار می گیرد.


الف) عنوان ( موضوع )

عنوان ، جمله ناقصی است که بر روی جلد پایان نامه آورده می شود .هر عنوان ، در واقع دریچه ای است تا از طریق آن خواننده با محتوای تحقیق آشنایی کلی پیدا کند.با تامل در عنوان هر تحقیق ، می توان قلمرو جستجوی پژوهشگر را درک کرد. عنوان تحقیق ، ایجاد کننده انتظار و ذهنیتی است که چگونگی قضاوت درباره پایان نامه را تعیین می کند. نگارنده یک پایان نامه همواره باید دغدغه ی آن را داشته باشد که موضوع خود را به گونه ای عنوان گذاری کند که در خواننده انتظاراتی فراتر یا کم تر از آنچه درون پایان نامه است ایجاد نشود  و ذهنیتی بجا در او به وجود آید .عنوان باید به گونه ای باشد که خواننده را در خواندن پایان نامه تشویق و ترغیب نماید.

برای دستیابی به یک عنوان خوب ، توصیه های زیر مطرح می شود:

  1. استفاده از واژه ها و اصلاح های دقیق و علمی
  2. ایجاد وزن و آهنگ خاص در جمله
  3. کوتاه و مختصر بودن (عدم به کارگیری واژه ها مترادف)
  4. رعایت سلاست وبلاغت در جمله بندی
  5. غیر پرسشی بیان شدن
  6. به صورت جمله ی ناقص آن را بیان کنید
  7. به کار گیری دقیق واژه هایی مانند : «بررسی»، «پژوهش»، «تبیین »و «طراحی …» باتوجه به روش تحقیق انتخاب شده .
  8. مشخص کردن جامعه آماری ( نام سازمان ، گروه …) در عنوان (1)

به طور کلی درباره جمله بندی می توان گفت : عنوان باید فشرده و مختصر باشد و هدف های تحقیق را به روشنی نشان دهد. عنوان تحقیق ، نباید بیش از آن چیزی که از تحقیق به دست می آید ادعا کنند.عنوان نباید غیر دقیق ، کلی و نا مشخص بیان شود و انتظاری ایجاد نکند که محتوای پایان نامه نتواند آن را برآورده کند. (بست 1372، 467)

ب) نام استاد راهنما(Supervisor) و مشاوران

در هر داشکده ای چگونگی انتخاب راهنما و مشاوران مقررات خاصی دارد. در پاره ای از دانشکده ها،دانشجویان، مجاز به انتخاب استادان دلخواه خود هستند و در پاره ای دیگر این حق انتخاب ، محدود و مشروط شده است و استادان توسط شوراهای تحصیلات تکمیلی به دانشجویان تحمیل می شوند. در چنین شرایطی نتیجه آن است که از همان ابتدا ، تحقیق به یک امر اجباری برای دانشجو تبدیل می شود. «افراط »و «تفریط» ها دذ شیوه انتخاب استادان ریشه در عملکرد غلط پاره ای از استادان ، دانشجویان و سیاست های نادرست آموزشی دانشکده ها دارد. دربیشتر دانشکده ها،شرایط به گونه ای است که استادانی با درخواست های فراوان برای پذیرش مسئولیت راهنمایی یا مشاوره از سوی دانشجویان روبرو هستند و به بعضی دیگر از استادان ، تنها عده خاصی از دانشجویان مراجعه می کنند، لذا اگر چارچوبی تهیه شود که وظیفه های متقابل استادان و دانشجویان در فرایند پایان نامه نویسی نسبت به یکدیگر روشن شده باشد، بسیاری از فشارهای روانی ، دوباره کاری ها و هزینه ها … کاهش پیدا می کند. ضرورت این چارچوب ، از آنجایی است که تهیه ی یک پایان نامه نویسی چه نوع هماهنگی هایی را با استادان خود به عمل آورد و بعد از اتمام چه فعالیت ها و مرحله هایی از کار ، باید به استاد خود گزارش ارائه دهد. متأسفانه به علت آشفتگی در انتظارات متقابل استاد از دانشجو و برعکس این رابطه ها مخدوش و ناهماهنگ است و مشکلاتی  مانند زیر رخ می دهد:

  1. اظهارات نامعقول استاد درباره محتوای پایان نامه در حین و پایان کار .
  2. ارایه ی پایان نامه ی کامل توسط دانشجو به استاد بدون کوچک ترین هماهنگی با استادان در طول فرایند پایان نامه نویسی .
  3. عدم کسب تایید دانشجو از استاد درباره ابزارهای گرد آوری اطلاعات طراحی شده و اقدام به گرد آوری اطلاعات در نمونه آماری و ارایه نتیجه های آن به استاد.
  4. تناقض بین دیدگاه های استاد راهنما – مشاوران و سرگردانی دانشجو در کشاکش تظهار نظر های نا هماهنگ آنها .
  5. مشخص نبودن ساز و کار تقسیم کار بین استاد راهنما و مشاوران و سرگردان ماندن دانشجو درمیان اظهارات استادان که هر یک ارایه مشورت در بخش های گوناگون پایان نامه را جزء وظیفه دیگری می داند.

صفحه به نام خدا


صفحه


نام خداوند

توضیح :
معمولا دانشجویانی که باورمند به وجود خداوند متعال ، هستند برای تیمن و تبریک پایان نامه خود ، بعد از صفحه روی جلد ، صفحه ای را با نام خداوند متعال مزین می سازند.
توصیه می شود برای این کار از اسامی استفاده شود که حالت هنری دارند تا پایان نامه زیباتر شود. در صورت امکان اگر این صفحه رنگی باشد جذاب تر خواهد بود.مانند زیر:



436922_455

صفحه سپاسگذاری

صفحه

تشکر ( سپاسگزاری / قدر دانی )

توضیح :

معمولا دانشجویان از کسانی که در مرحله های گوناگون تحصیلی ، آنان را در یاد گیری، تحقیق ، به ویژه در تهیه و تدوین پایان نامه یار ی کرده اند تشکر و قدر دانی می کنند . پیداست شیوه بیان و ساختار و جمله های تقدیم نامه ، اگر تکراری نباشد و از شیوه های جدید و خلاقانه ای استفاده شود، جذابیت بیشتری خواهد داشت. برای نمونه:
1.چگونه سپاسگزارم تورا…
که با حلم خویش
شکوفایی درخت علم را
در برهوت جان من
به انتظار نشستی
2. سپاس می گزارم
تمامی رنج های استادانم را
3. با تشکر از :
همراهی همسر مهربانم

صفحه اهدا


صفحه


اهدا( تقدیم / پیشکش )

توضیح :هر پایان نامه ، حاصل چند سال تلاش پیگیر و پر زحمت است، لذا برای هر دانشجویی از ارجمندترین دستاوردهای ایام تحصیل است، لذا دانشجویان آن را به عزیزترین نزدیکان و کسان خود تقدیم و پیش  کش می کنند. . با این کار توجه خود را به آنان نشان می دهند و ارزش آنها را پاس می داند. اگر جمله های اهداء با زبان ادبی و هنری ، بیان شوند گیرایی بیشتری خواهند داشت.
مثال 1)
تقدیم به آنان که شادی و غم به رضای دوست می سنجند
مثال 2)
برای تو ،
که ذره های بودن ، در کشش های یادت
جمع می آمدند وآنگاه واژه ها از
«عدم » تا « اقلیم وجود » راه سپردند.
مثال3)
نثار لحظه های خوش با تو بودن
مثال4)
برای مادرم ، پدرم، دو نشانه بزرگ مهربانی جاودانه



 

صفحه فهرست مطالب

توضیح :

معمولا فهرست مطالب در فرمت پایان نامه کارشناسی ارشد ، چند صفحه است که خواننده را با آنچه در پایان نامه آمده است آشنا می سازد. هر فهرست ، برداشتی کلی درباره محتوا ایجاد می کند و باید به گونه ای تنظیم شود که خواننده به آسانی بتواند قسمت مورد نظر خود را پیدا کند . پرسشی که درتهیه فهرست مطالب باید به خوبی به آن پاسخ داد این است که :

در فهرست چقدر باید عنوان های جزئی آورده شود ؟

پاسخ به این پرسش از آن رو اهمیت دارد که اگر جزئیات بیش از حد در فهرست آورده شود ، موجب زیاد شدن صفحه ها  و تکراری شدن شماره ها می شود و مایه ملال خواننده خواهد شد .اگر عنوان ها از حد لازم کمتر باشد خیلی از مطالب مطرح نمی شوند و خوانندگان سرگردان شده و در نتیجه خواننده به خواندن پایان نامه علاقه مند نمی شود . « یک فهرست محتوایی خوب ، خلاصه ای از محتوای گزارش را ارایه می دهد . رابطه ی میان تقسیم عنوان ها به اصلی و فرعی ، با نوشتن عنوان ها ، و شماره ی فصل های اصلی با حروف و اعداد بزرگ و عنوانهای فرعی  با حروف و اعداد ریزتر نشان داده می شود.»

(بست، 1372،469)

انواع فهرست

معمولا در فرمت پایان نامه کارشناسی ارشد دو نوع فهرست مطالب تهیه می کنند:

الف: فهرست اجمالی ( کلی):

که معمولا یک صفحه یا کمتر است و در آن عنوان فصل ها و بخش ها آورده می شود.

ب: فهرست تفصیلی (جزیی):

تمامی مطالب فصل ها و بخش ها  به طور جزیی تر در این نوع فهرست بیان می شود.

صفحه فهرست شکل ها

توضیح:

معمولا در هر پایان نامه تعدادی شکل ، تصویر ، نمودار و نگاره… وجود دارد که به تناسب موضوع در فصل ها پراکنده هستند. لذا دانشجو برای آسانی دستیابی به شکل ها ضمن تهیه ی یک فهرست ، با آوردن شماره صفحه های آنها ، جای آنها را به شیوه زیر که جزوی از فرمت پایان نامه کارشناسی ارشد است نیز روشن کند:

الف: شیوه های گوناگون برای شماره گذاری

این شیوه می تواند یکی از سه حالت های زیر باشد:

  • شماره گذاری مسلسل از (1) تا آخر در کل پایان نامه
  • شماره گذاری بر اساس بخش های، فصل ها و قسمت ها به شیوه زیر:

capture

برای مثال :

شکل شماره (2 – 1 – 15 ) : مدل ساده ی سازمان در قالب یک سیستم

یاد آوری ها :

  • در این شیوه، هر قسمت ، جزئی از یک فصل در نظر گرفته می شود . این نوع تقسیم بندی ، می تواند برعکس نیز باشد.
  • دانشجو باید مشخص کند در پایان نامه ، به چه چیزهایی شکل ، تصویر ، نمودار یا نگاره گفته می شود . معمولا تمام موردهایی که حالت جدولی و عددی ندارند در فهرست شکلها گنجانیده شده و نامی برای آن تعیین می کنند .
  • شرح کوتاهی در زیر هر شکل بعد از شماره آورده می شود و اگر شکل ، مربوط به متنی باشد که از آن نقل قول شده است ، باید آدرس منبع نیز در زیر شکل آورده شود.

 صفحه فهرست جدول ها

توضیح:

معمولا یک جدول، به سطر ها  وستون هایی گفته می شود که در آن تعدادی  عدد و رقم بر اساس منطق خاصی طبقه بندی شده اند . این جدول ها براساس نوع رابطه ای که با مطالب گوناگون دارند در متن پایان نامه پراکنده هستند. ممکن است خوانندگان با توجه به نیازهایی که دارند بخواهند به طورمستقیم و بدون جستجوی تمام صفحه ها ، به جدول مورد نظر خود دسترسی پیدا کنند ، لذا طبق فرکت پایان نامه کارشناسی ارشد توصیه شده توسط اغلب دانشگاه ها ضرورت دارد فهرستی برای جدول های هر پایان نامه فراهم آید.

یادآوری:

برای شماره گذاری جدول ها ، نیز می توان از شیوه شماره گذاری برای شکل ها استفاده کرد.


صفحه خلاصه(چکیده)

توضیح:

یک پایان نامه ، در برگیرنده اطلاعاتی است که آگاهی بر تمام جزییات آن ، نیازمند زمان زیادی است، و چنین زمانی برای بیشتر افراد فراهم نمی شود . لذا دانشجو با چکیده سازی و خلاصه کردن، این امکان را ایجاد می کند تا افراد امکان بهره گیری از مطالب پایان نامه را داشته باشند. چکیده جز لاینفک فرمت پایان نامه کارشناسی ارشد تمام دانشگاه هاست.

درتهیه یک خلاصه خوب باید ویژگی های زیر را رعایت کرد:

1) مطالب مهم اما مختصرآورده شود و بیانگر کلیات پایان نامه باشد.

2) تاکید بر دستاوردهای تازه پایان نامه که خواننده را بیشتر با پژوهشگر و دیدگاههای او آشنا می سازد.

3) شفاف و روان نگاشته شود .

4) واژه ها و مفاهیم کلیدی در ابتدای آن وارد شود .

نکته های لازم در خلاصه نویسی

بهتر است که یک خلاصه بتواند به پرسش های زیر پاسخ دهد:

  • پایان نامه درباره چیست و هدف آن چه بوده است.
  • در این پایان نامه به چه پرسش هایی پاسخ داده یا برای چه مسائلی راه حل پیدا شده است.
  • موضوع چه اهمیت و ضرورتی از دیدگاه نظری و علمی دارد .
  • چه فرضیه هایی و براساس کدام مبانی مطرح بوده اند.
  • کدام روش برای تحقیق برگزیده شده است.
  • فرضیه ها چگونه آزموده شده اند و با چه ابزارهایی ، داده ها ، گرد آوری شده اند؟
  • سرانجام یافته ها و پیشنهادهای تحقیق ، کدامند؟

یاد آوری :

پاره ای از دانشجویان ، خلاصه پایان نامه را همراه با ترجمه انگلیسی آن در انتهای پایان نامه می آورند که توسط برخی از دانشگاه ها در فرمت پایان نامه کارشناسی ارشد توصیه شده است .

وجود یک خلاصه در ایتنرنت باعث می شود تا پژوهشگران به اصل پایان نامه مراجعه کنند.

صفحه مقدمه ( دیباچه / پیشگفتار )

توضیح :

معمولا نگارنده در مقدمه پایان نامه سعی می کند با آوردن مطالبی برای خواننده ذهنیت مناسبی درباره پژوهش ایجاد کند و با این کار دریچه ای کلی را بر روی ذهن خواننده بگشاید و او را  با دور نمایی از تحقیق مورد نظر خود آشنا کرده و برای فهم مطالب آماده کند. در واقع هدف اصلی از نگارش مقدمه، هدایت خواننده از بیرون به درون متن است. یک مقدمه خوب علاوه بر این که خواننده را به سوی متن اصلی می کشاند موضوع رانیز تقویت خواهد کرد.

موضوع زمانی بهتر درک خواهد شد که مقدمه ای در راستای تقویت آن آورده شود . نگارش یک مقدمه ی خوب و مناسب که بتواند خواننده را به سوی متن اصلی بکشاند یک ضرورت است. (میرزایی،1389،89)

یادآوری :

معمولا در فرمت پایان نامه کارشناسی ارشد، برای شماره گذاری صفحه های مقدمه از حروف الفبا ( الف ، ب، پ،…) یا اعداد رومی استفاده می شود.

پاره ای از افراد به جای مقدمه از واژه هایی مانند :« دیباچه » ، « پیشنگار »، « درآمد » ، و« پیشگفتار »…استفاده می کنند که توسط برخی از دانشگاه ها در فرمت پایان نامه کارشناسی ارشد توصیه شده است.