موضوع مقاله و جست و جوی منابع برای مقاله

اولین قدم برای نوشتن هر نوع مقاله پژوهشی ، خصوصا مقالات متکی بر منابع مکتوب ، پیدا کردن موضوع  مقاله است.در اینجا تاکید بر« یافتن موضوع مقاله »است نه « انتخاب موضوع مقاله» چرا که روند کار شباهت بیشتری دارد به پیدا کردن شغل تا به انتخاب نوعی خوراک در صورت غذای رستوران!

غیر از آنکه مدرس مربوط موضوع مقاله را معین نماید و یا تحت شرایط و مناسبت هایی خاص به نوشتن مقاله ای مشخص اقدام گردد، موضوع مقاله را باید خود نویسنده پیدا کند.

در بسیاری از موارد به هنگام نوشتن مقالات درسی ، موضوع مقاله الزاما بهترین موضوع مورد علاقه ی نویسنده نخواهد بود بلکه باید اجبارا بهترین موضوعی را که می تواند بیابد و با شرایط موجود وفق دهد انتخاب کند. زیرا هدف از نوشتن مقالات درسی تمرین و به دست آوردن تجربه برای تهیه و نوشتن مقالات اساسی بعدی می باشد. با این همه اگر دقت کافی به خرج داده شده و به طریق اصولی و سیستماتیک عمل شود همیشه این امکان هست که نویسنده بتواند با صرف حداقل وقت ممکن موضوع مقاله ای متناسب با علاقه ی شخصی و امکانات موجود کتابخانه ی در دسترس  پیدا کند و بتواند در فرصت معین شده مقاله ای با حجم مورد نظر بنویسد که کاملا موفق از آب درآید.

برای یافتن موضوع مقاله مناسب لازم است به نکات زیر توجه شود:

اول- علاقه شخصی نویسنده،

دوم- امکانات موجود،

سوم- فرصت (زمان داده شده)

چهارم- حجم مقاله مورد نظر

برای نوشتن مقاله بهتر است جنبه های گوناگون مطالبی را که به آنها علاقه مند هستیم مورد آزمایش قرارداده و مقالات خود را حتی المقدور در آن زمینه ها بنویسیم زیرا علاقه رنج و زحمت جستجو و تفحص و مطالعه و نوشتن را بر ما هموار ساخته و ما را به ادامه ی کار تشویق می سازد.

متاسفانه امکانات موجود همیشه این فرصت را به ما نمی دهد تا موضوع مقاله دلخواه خود را انتخاب کنیم . زیرا برای مقاله ی پژوهشی نیاز به منابع و ماخذ داریم . اگر کتابخانه ای که در دسترس ماست در زمینه مورد نظر ماخذ زیادی نداشته باشد و یا موضوع مقاله انتخابی بسیار نو و تازه باشد که هنوز مطالب زیادی در مورد آن انتشار نیافته ناچار از تعویض موضوع مورد نظر خواهیم بود .از سوی دیگر در مدارس و دانشگاهها فرصت داده شده برای تهیه ی مقاله تاثیر زیادی در کیفیت و چگونگی محصول قلم ما خواهد داشت. تجربه نشان داده است کسانی که برنامه ی نوشتن مقاله های درسی را به گونه ای طرح می کنند که یکی دو هفته قبل از شروع امتحانات به اتمام برسد، باخیال راحت وبدون دغدغه ی خاطر مقالات بهتری را تهیه می کنند . و مقالاتی که دنباله ی آن به میان امتحانات کشیده شود مشکلات زیادی را برای محصل و دانشجو ایجاد خواهد کرد. به همین جهت اساتید و مربیان با تجربه تاریخ تسلیم مقالات درسی را یکی دو هفته قبل از شروع امتحانات معین می کنند.

در جستجوی منابع

فرض کنیم موضوع مقاله ای مورد علاقه ی نویسنده ای بوده و بخواهد مقاله ای در آن زمینه بنویسد ولی اطلاع زیادی در مورد آن نداشته باشد، از راهای زیادی می تواند ظرف مدتی کوتاه به هدف رسیده و اطلاعات فراوان و مورد نیاز را برای مقاله ی خود فراهم کند، منجمله:

  • مشورت : استاد ومربی و معلم ، همکلاسی ها ، کتابداری های با تجربه، سایر اساتید و صاحبنظران،
  • تکیه بر تجربیات شخصی و به کار گیری دامنه ی تخیلات،
  • محدود کردن موضوع مقاله،
  • انتخاب نهائی موضوع مقاله،
  • مراجعه به اتاق مرجع و استفاده از مراجعی که ما را به منابع گوناگون راهنمائی می کند،
  • مراجعه به اتاق مجلات،
  • استفاده از برگه ها یا فیش های کتاب .
  • مشورت

به طور کلی مشورت کاری پسندیده بوده و در همه ی شئون زندگی کارگشا و یار و یاور انسان تواند بود به شرط آنکه با اهل فن و صاحبنظران بی غرض مشورت کرده و در نهایت به طریق عاقلانه و با توجه به شرایط و امکانات خود تصمیم گیری کنیم.

هر گاه با موضوعی مواجه شدید که اطلاع زیادی درباره ی آن ندارید نباید این تصور پیش آید که تنها راه مشورت با دیگران و یاری جستن از آنان می باشد . ولی برای شروع کار ، در صورتی که ایجاد مزاحمتی نباشد ، می توان آنرا آزمود.با توجه به دو مرحله ی بعدی ملاحظه خواهید کرد که امکانات بسیاری در اختیار شما قرار دارد که در بسیاری از موارد شما را از مشورت بی نیاز می کند.

توضیح

نظر به اینکه مطالب مقاله های پژوهشی حتما باید مستند باشد و استناد به اطلاعات به دست آمده  افواهی قابل قبول نیست لازم است در مشورت با دیگران بیشتر جهت گرفتن اطلاعات شخصی و ردیابی منابع مکتوب از آنان یاری بجوئیم.

  • تجربیات شخصی و به کار گیری دامنه تخیلات

بعد از تعیین موضوع مقاله و پس از گذراندن عملی مراحل مقاله نویسی و نوشتن یکی دو مقاله تجربیات پر ارزشی به دست می آوریم که پیمودن مجدد این راه را برای ما بسیار سهل و ساده  خواهد کرد و این تجربیات همیشه یار و یاور ما تواند بود.

یکی از راه های استفاده از به کارگیری دامنه تخیلات محدود کردن موضوع مقاله است.

محدود کردن موضوع مقاله

نظر به اینکه موضوعات کلی باید محدود شود و جنبه های جالب و مورد نظر آنها را برای موضوع مقاله انتخاب کنیم لذا بهترین راه اینست که تخیلات خود را به کار گرفته و روی کاغذی هر مورد مربوط به موضوع کلی را که به نظرمان می رسد بنویسیم .

سپس به هر کدام که نظرمان بیشتر جلب شد درباره ی آن به تفحص و جستجوی منابع بپردازیم.

برای مثال موضوعی چون ایران برای نوشتن مقاله بسیار کلی بوده و میتوان کتابهای بی شماری درباره ی آن نوشت زیرا این موضوع دارای جنبه های گوناگونی است که مربوط به علوم مختلف نیز می شود :

  • جغرافیای انسانی ایران:

مردم ایران : ایلات و عشایر ، جمعیت ، جمعیت شهری یا روستائی ، مشکلات زندگی شهری ، امکانات ایب و ذهاب ، مهاجرت روستائیان به شهرها ، مشاغل ، بی کاری ، اعتیاد ، کودکان بزهکار….

  • جغرافیای طبیعی : کوه ها ، رود ها ،….
  • جغرافیای سیاسی …
  • محصولات ایران: کشاورزی ، دام داری ، نوغان ، قند ( چغندر قند – نیشکر )…
  • منابع طبیعی ایران : کانها ، جنگل ها ، نفت، گاز …
  • صنعت ایران: صنایع مادر، صنایع غذائی ، صنایع دستی ، صنایع روستائی ، صنعت مونتاژ…
  • زبان ها و لهجه های بومی …
  • و صدها مورد دیگر .

دامنه این موضوعات آنقدر وسیع است که هر یک از موارد بالا باز خود دارای جنبه ها و موضوعات فرعی دیگری می باشد  که خود تنهایی ده ها مورد دیگر را در برابر تخیلات و تصورات ما قرار می دهد.

برای مثال فرض می کنیم از میان موضوعات بالا « کودکان بزهکار»برای نوشتن مقاله ای پژوهشی اختیار شده و چند نفر بخواهند در مورد آن مقاله بنویسند .

این موضوع مقاله خود موضوعی کلی می باشد زیرا ممکن است نویسنده اول با به کاربردن دامنه تخیلات و معلومات شخصی خود بخواهد درباره ی « مخاطراتی که این قربانیان اجتماع را در حین ارتکاب جرم و دزدی از منازل و آپارتمان ها تهدید می کند». قلم فرسائی کند.

دوم امکان دارد « بد آموزیهای تلویزیون و رسانه های گروهی وتاثیر آن بر کودکان و نوجوانان» را مورد بررسی قرار دهد و سومی نگرشی ژرف به «شرایط اقتصادی و اجتماعی زندگی این موجودات معصوم داشته » و چهارمی و پنجمی هر کدام « رابطه طلاق و جدائی والدین » و « اثر اعتیاد والدین را بر گمراهی فرزندان آنان» مورد تحقیق قرار دهند و یا جنبه های دیگر را !

ملاحظه می کنید که در همین یک مورد هنوز ده ها موضوع مقاله محدود دیگر وجود دارد که نویسندگان و پژوهشگران جوان می توانند برای تحقیق و پژوهش خود انتخاب کنند.

در مثالهائی که در فوقا در مورد موضوعات کلی نظیر ایران یا نظامی زده شد یک نکته ی بسیار دقیق بر پژوهشگر جوان روشن می شود:

قبلا گفته شد یکی از عوامل موثر در انتخاب موضوع مقاله ذوق و سلیقه شخصی است. اگر خواستیم بر این اساس موضوعی را انتخاب کنیم باید صادقانه از خود بپرسیم آیا در مورد آن موضوع و در مورد اصول و مقدمات روش بررسی آن اطلاع کافی یا زمینه ی اطلاعات علمی لازم را داریم یا نه؟

اگر نداریم حتما باید با مطالعه و جستجو این مینه را فراهم آوریم.

امکان دارد بخواهیم کوه های سر به فلک کشیده ی ایران یا دریاچه های زیبا و سواحل سحرانگیز آن را برای نوشتن مقاله ی خود انتخاب کنیم .

با توجه به جنبه ای که انتخاب می کنیم باید اطلاعاتی در یکی از زمینه های زیر داشته باشیم:

امکان دارد کتابی ادبی یا اشعار شاعری و یا کار نویسنده ای مشخص مورد علاقه ی زیاد ما باشد و بخواهیم مقاله ای در آن مورد بنویسیم. باید اول از خود بپرسیم آگاهی کافی در مورد صنایع ادبی داستان نویسی و مانند آن داریم؟

آیا با اصول نقد ادبی آشنا هستیم که بتوانیم کار شاعر یا نویسنده را درست بررسی کرده و از آن لذت ببریم و در ضمن مقاله ای بنویسیم که خواننده ی ما از خواندن و مطالعه ی آن بهره ای ببرد و چیزی به اطلاعاتش افزوده شود؟

در مقالات پژوهشی باید کار اساسی و علمی ارائه داد نه آنکه مانند نوشته های  بعضی نقادهای روزنامه ای یک سری مطالب کلیشه ای ، یکنواخت و گنگ و مبهم را به صورت دلخواه سرهم کرده و تحویل خوانندگان خود بدهیم!

اگر در نوشته ی پژوهشی مطلبی یا جنبه ای یا نکته ای را نفی یا تایید می کنیم باید به گونه ای همراه با شاهد و مدرک و دلیل منطقی و علمی و مستند به نظریات صاحبنظران و یا متکی بر اصول و قواعد باشد که نوشته ی ما را از سایر نوشته ها متمایز سازد.

در انتخاب موضوع مقاله در زمینه هایی چون نظامی و قرآن یا نظامی و حدیث لازم است قبلا آگاهی کامل یا نسبتا خوبی از قرآن و حدیث داشته باشیم تا بتوانیم نکاتی را که نظامی در اشعار خود بسیار استادانه و ظریف به صورت اشاراتی بیان کرده است به منابع مربوط در قرآن کریم و در حدیث ها ربط داده و مقاله ای مستند ، وزین ، گویا، قابل توجه و قابل توجیه تهیه کنیم.

اگر بخواهیم کتابی مانند بیلی باد اثر هرمن ملویل را با کتاب آسمانی انجیل مقایسه کنیم باید ابتدا با انجیل آشنائی داشته داستان آدم، ابلیس و کشمکش خوبی و بدی و سرانجام سقوط آدم را از ابتد ا تا انتها بدانیم . کتاب ملویل را نیز به طور کامل وطالعه کرده ایم و اشاره های مربوط را با یکدیگر بسنجیم.

به همین گونه برای نقد و نوشتن مقاله ای برای کتابهای هومر باید با اساطیر یونان و رم قدیم آشنا باشیم.

بنابراین باید همیشه در حیطه ای که در آن شناسائی خوب و قابل قبولی با گوشه و کنارهایش داریم قلم فرسائی کنیم.

اگر زمینه ی تازه ای را برای نوشتن مقاله انتخاب میکنیم شایسته است با صرف کمی وقت ، ابتدا با مقدمات و ملزومات اولیه و اصلی آن آشنائی حاصل کرده و بعد به اضافه ی علم بپردازیم!

برای نوشتن مقاله ی خوب باید سه اصل را در نظر گرفت:

  • داشتن اطلاع و آگاهی مقدماتی در زمینه علمی مورد پژوهش
  • داشتن اطلاع و آگاهی از فن استفاده از منابع و روش کار ، و
  • داشتن علاقه ، ذوق و پشتکار لازم .این هر سه را می توان با تمرین مداوم و اصولی به دست آورد.
سایت پایان نامه سرا بنا به تصویب قانون مبارزه با تقلب علمی، از تاریخ 1 مرداد ماه 1396 دیگر هیچ فعالیت در زمینه پایان نامه، مقاله و حتی ترجمه و چاپ کتاب ندارد. کلیه مشتریانی که قبل از این تاریخ کار خود را به ما سپرده اند می‌توانند از طریق ایمیل payannamehsara@gmail.com جهت کنسل نمودن کار و عودت مبلغ پرداختی با ما در ارتباط باشند.
در حال حاضر ما در زمینه تبلیغ در گوگل و سایت استخدام فعالیت می‌کنیم.