محیط و ابزار پژوهش

بافت کلی را که پژوهش در آن انجام میشود توصیف کنید. اگر ویژگیهای محیط پژوهش ، شناخته شده است نیازی نیست همة جزئیات آن را ذکر کنید. باوجوداین، در آزمایش کنترل شده، ابعاد کلی محل آزمایش و وسایل موجود در اتاق آزماش را بیان کنید و محل قرار گرفتن آزمایشگر و آزمودنی را ذکر کنید ( مثلاً پژوهش در اتاق آزمایش که ابعاد آن 4×3 بود انجام شد و آزمایشگر و آزمودنی در مقابل هم و پشت میزی نشسته بودند که عرض آن 20/1 بود.) بااینحال، در پژوهشهایی که دادهها از آزمودنیهایی در دانشکده یا کلاسهایی مدرسة ابتدایی به دست میآیند نیازی به ذکر این جزئیات نیست. همچنین، چون حجم مقاله از پایاننامه خیلی کوتاهتر است، هنگامی که نتایج پژوهش برای انتشار در مقاله آماده میشود به ناچار باید این جزئیات را حذف کنید. اگر از وسیلهای منحصربهفرد برای ایجاد یک پاسخ در آزمودنیها استفاده شده است، آن وسیله را بهطور کامل توصیف کنید و چگونگی ساخت آن را توضیح دهید (میتوانید این کار را داخل متن یا در بخش پیوست انجام دهید.) اگر وسیلة پژوهش در بازار موجود است، نام سازنده و مدل آن را بنویسید.

روش تحقیق(فصل سوم)

طرح پژوهش
شرکت کنندگان (آزمودنیها)
محیط و ابزار پژوهش
متغیرهای مستقل
متغیرهای وابسته (اندازهها)
روش اجرا
اندازه گیری
عملیاتی کردن متغیرها
ویژگیهای مهم ابزارها را بشناسید
به اندازه کافی صحیح و مرتبط باشند.
پایایی ابزارهای خود را بسنجید
روایی ابزارهای خود را بسنجید
دستورالعمل ابزار
پایایی نمره گذاران
ثبات زمانی
روایی همگرا و ممیز
تعمیم پذیری در موقعیت های مختلف
ابزار های دیگران را با احتیاط به کار ببرید
از خطاهای رایج در ارزیابی و انتخاب ابزارها اجتناب کنید
ابزارهای پژوهش را تهیه کنید
انتخاب آزمون های آماری مناسب
ابتدا دانش آماری خود را افزایش دهید
برای تحلیل آماری برنامه ریزی کنید
تحلیل مقدماتی
آزمون های پارامتریک برای مقایسه گروه ها
تحلیل واریانس و آزمون های t
آزمونهای تعقیبی
تحلیل کوواریانس و تحلیل واریانس چند متغیری
آزمونهای ناپارامتری
آزمون های همبستگی
همبستگی دومتغیری (پارامتری و ناپارامتری )
رگرسیون
رگرسیون چند گانه پارامتری
نسخه های ناپارامتری رگرسیون
تحلیل کار کرد ممیز
تحلیل عاملی
رویکردهای آزمون مدل
مراقب داده های غیر مستقل باشید
مراقب اصطلاحات علمی باشید
با احتیاط از دیگران کمک بگیرید
جمع آوری ، مدیریت و تحلیل داده ها
مطالعه مقدماتی انجام دهید

طرح پژوهش

انجمن روانشناسی آمریکا این قسمت را جزء بخش روش نیاورده است. به همین دلیل بهتر است طرح پژوهش را در یک یا دو پاراگراف، قبل از بخش روش بنویسید. احتمالاً هنگامی که « بیان مسأله» را مینویسید به طرح پژوهش نیز اشاره میکنید. سعی کنید انعطاف پذیر باشید و مناسبترین جا را برای معرفی طرح پژوهش انتخاب کنید. ما ترجیح میدهیم طرح پژوهش را درست قبل از بخش روش بیاوریم زیرا طرحی که به کار میبرید در همة اجزای بخش روش تأثیر میگذارد. قرار دادن طرح پژوهش در این قسمت باعث میشود خواننده تصمیمهای شما را بهتر درک کند. با وجود این، اغلب باید بخش جداگانهای با عنوان « طرح پژوهش » در قسمت روش بیاورید، به ویژه اگر طرح پژوهش، پیچیده باشد یا نیاز به توضیحات مفصل داشته باشد.

چه چیزهایی باید در طرح پژوهش نوشته شوند؟ ابتدا باید مشخص کنید از رویکرد درون آزمودنیها استفاده میکنید یا رویکرد بین آزمودنیها. اگر تغییراتی را که در طول زمان یا در موقعیتهای مختلف برای آزمودنیهای یکسان اتفاق میافتند مطالعه میکنید رویکرد شما درون آزمودنی است. اگر تفاوت بین آزمودنیها را در یک زمان خاص بررسی میکنید رویکرد شما بین آزمودنی است. نکتة مهم دیگری که باید به آن اشاره کنید دستة اصلی طرح پژوهش است. دستههای اصلی طرح پژوهش عبارتند از: آزمایشی، شبه آزمایشی، همبستگی، طولی و تک آزمودنی. اگر اطلاعات چندانی دربارة این دستهبندی ندارید به کتاب شادیش، کوک و کمپل (2002) مراجعه کنید که تفاوتهای بین طرحهای اصلی پژوهش را توضیح میدهد.

هنگامی که ماهیت ا صلی رویکردتان را مشخص کردید، میتوانید جزئیات طرح پژوهشی را بیان کنید. برای توصیف طرح پژوهش ، بهتر است از هر دو عنوان استفاده کنید. (مثلاً طرح آزمایشی واقعی دو گروهی؛ طرح A-B-A-B بازگشتی؛ طرح چهار گروهی سولومون؛ طرح همبستگی؛ پژوهش زمینهیابی) و توضیح دهید که میخواهید چه کار کنید. در این بخش نباید طرح پژوهش و آمار را با هم به کار ببرید. مثلاً این جمله که « برای آزمون تفاوت بین گروهها از تحلیل واریانس یک راهه استفاده خواهد شد…» یک جملة آماری است نه طرح پژوهش . چنین جملهای باید در قسمت تحلیل دادهها (بخش نتایج) آورده شود. بهتر است طرح پژوهش اینگونه بیان شود: « کودکان به طور تصادفی در طرح عاملی 2×2 جایگزین میشوند: موقعیت پاداش زیاد و پاداش کم و موقعیت مسائل دشوار و مسائل آسان» مثال دیگری برای طرح پژوهش این است: « طرح خط پایة چندگانه استفاده خواهد شد که به موجب آن به خانوادة شمارة یک آموزش داده میشود تا قواعد خانهداری مثبت را اجرا کند، سپس خانوادة شمارة دو قواعد را اجرا میکند و سرانجام خانوادة شمارة سه قواعد را به کار میبندد.»

اگر میخواهید چندین متغیر وابسته را بررسی کنید، ترتیب بررسی آنها را مشخص کنید و در بخش طرح پژوهش به آن اشاره کنید. اگر گروهها بر اساس برخی ویژگیها (مثل جنسیت، هوشبهر یا شدت مشکل) باهم جور شده اند توضیح دهید چگونه این کار را انجام خواهید داد. اگر نمیدانید چرا متعادل سازی و جور کردن مهم است، طرحی را که نوشته اید دور بریزید و پس از یادگیری این دو مفهوم، طرح پژوهش را بنویسید.

برای توصیف طرحهای پیچیده یا دشوار میتوان از نمودار یا جدول استفاده کرد. شادیش و همکاران (2002) نمونه های خوبی از طرحهای مقایسه ای بین آزمودنی ارائه کردهاند. هایز، بارلو و نلسون – گری (1999) نمونه های متعددی از طرحهای مقایسهای درون آزمودنی مطرح کرده اند. شکل 7-1 نمودار پیچیده اما آموزندهای است که در پژوهش سوبل، بوگاردیس، لئو و سوبل (1989) استفاده شده است.

روش تحقیق(فصل سوم)

طرح پژوهش
شرکت کنندگان (آزمودنیها)
محیط و ابزار پژوهش
متغیرهای مستقل
متغیرهای وابسته (اندازهها)
روش اجرا
اندازه گیری
عملیاتی کردن متغیرها
ویژگیهای مهم ابزارها را بشناسید
به اندازه کافی صحیح و مرتبط باشند.
پایایی ابزارهای خود را بسنجید
روایی ابزارهای خود را بسنجید
دستورالعمل ابزار
پایایی نمره گذاران
ثبات زمانی
روایی همگرا و ممیز
تعمیم پذیری در موقعیت های مختلف
ابزار های دیگران را با احتیاط به کار ببرید
از خطاهای رایج در ارزیابی و انتخاب ابزارها اجتناب کنید
ابزارهای پژوهش را تهیه کنید
انتخاب آزمون های آماری مناسب
ابتدا دانش آماری خود را افزایش دهید
برای تحلیل آماری برنامه ریزی کنید
تحلیل مقدماتی
آزمون های پارامتریک برای مقایسه گروه ها
تحلیل واریانس و آزمون های t
آزمونهای تعقیبی
تحلیل کوواریانس و تحلیل واریانس چند متغیری
آزمونهای ناپارامتری
آزمون های همبستگی
همبستگی دومتغیری (پارامتری و ناپارامتری )
رگرسیون
رگرسیون چند گانه پارامتری
نسخه های ناپارامتری رگرسیون
تحلیل کار کرد ممیز
تحلیل عاملی
رویکردهای آزمون مدل
مراقب داده های غیر مستقل باشید
مراقب اصطلاحات علمی باشید
با احتیاط از دیگران کمک بگیرید
جمع آوری ، مدیریت و تحلیل داده ها
مطالعه مقدماتی انجام دهید

کاربرد‌‌های پژوهش

یافته‌‌های شما چه کاربرد‌‌هایی دارند.‌‌؟ این یافته‌‌ها چگونه فهم خواننده را از مساله مورد نظر افزایش می‌دهند؟ چگونه می‌توانند دیدگاه و تفکر خواننده نسبت به مساله را تغییر دهند؟ زمانی که قصد دارید و کاربرد‌‌های پژوهش بحت کنید توجه کنید که‌‌‌‌ این کاربرد‌‌ها با نظریه، پژوهش و عمل چه ارتباطی دارند.

در زمینه نظریه، ابتدا الگو‌‌های رایج در حوزه پژوهش خود را در نظر بگیرید.‌‌‌‌ این الگو‌‌ها چه چیزی را اصلی قرار داد‌‌ه‌اند؟ مفروضه‌‌های ضمنی آن‌‌ها چیستند؟ پیش بینی‌‌‌‌ این نظریه‌‌‌ها درباره یافته‌‌‌های شما چیست؟ آیا یافته‌های شما با این نظریه همسو هستند؟ علت را توضیح دهید. یافته‌‌ها نظریه‌‌ها را اثبات یا رد نمی‌کنند، بلکه فقط نتواند نظریه‌‌‌ها را حمایت کند یا ممکن است نتوانند نظریه‌ها را حمایت کنند. یا‌‌‌‌ این که بهتر است یافت‌‌‌ها تنها با یک نظریه همسو هماهنگ باشند اما ممکن است گاهی بیش از یک نظریه بتواند یافته‌‌‌های پژوهش را تبیین کند. درباره‌‌‌‌ این تبین‌‌‌ها بحث کنید و توضیح دهید که پژوهشگران بعدی چگونه می‌توانند‌‌‌‌ این تبین‌‌‌ها را مقایسه کنند.

در مورد روش پژوهش به خاطر دشته باشید که شناخت پدیده زمانی صورت می‌گیرد که به تفاوت‌‌‌های مهم در جنبه‌‌‌های مختلف پژوهش توجه شود.‌‌‌‌ آیا پژوهش شما به تفاوت‌‌‌های جدید یا هر گونه عامل مهمی‌که باید در پژوهش‌‌‌های بعدی کنترل شود توجه می‌کند برای مثال رساله‌ی سکورا 1989 را در نظر بگیرید. یافته‌‌‌های او درباره‌‌‌‌ی این که شرایط اجتماعی – اقتصادی با رفتار‌‌های اجتماعی رابطه دارند دو موضوع را روشن کرد: الف) پژوهشگران بعدی در زمینه روابط با همسالان باید شرایط‌‌‌ها را کنترل کنند و ب) باید ویژگی‌‌‌های آزمودنی‌‌ها را شرح دهند.

یکی دیگر از راه‌‌های پیشرفت پژوهش، بهبود طرح پژوهش و روش‌‌های اندازه‌گیری است. ‌‌‌‌آیا یافته‌‌‌های شما باعث به وجود آمدن پیشرفتی در‌‌‌‌ این زمینه شده‌‌‌اند اگر برخلاف پژوهشگران قبلی که در پژوهش خود از از پرسشنامه استفاده کرده‌‌‌اند شما از مشاهده استفاده کرده‌‌‌‌اید نتایج بیانگر چی چیزی هستند؟ ‌‌‌‌آیا پژوهشگران بعدی باید روش شما را در پیش بگیرند؟ اغلب پژوهش از کلی به اختصاصی و از طرح‌‌‌های ضعیف به قوی پیشرفت می‌کند. برای روشن شدن مطلب به مثال زیر توجه کنید فرض کنید در پژوهش خود از روش مطالعه طولی استفاده کرد‌‌ه‌اید و به نتیجه دیگر پژوهشگران را به استفاده از طرح‌‌‌های قوی تر ترغیب می‌کنید تا نتایج جامع تری در زمینه ی مورد نظر به دست‌‌‌‌ ایند.

یافته‌‌‌های شما در زمینه مورد نظر چه حرف‌‌‌هایی برای گفتن دارند برای مثال اگر دانشجوی روان شناسی هستند. یافته‌‌های شما چه کاربردی در زمینه‌‌‌های روانشناسی بالینی، تربیتی، یا صنعتی، سازمانی دارند؟ این نتایج بیشتر مورد توجه چه کسانی قرار گرفت‌‌ه‌اند و چرا؟ چگونه این افراد باید دیدگاه خود را درباره موضوع مورد نظر تغییر دهند و بر اساس یافته‌‌های شما عمل کنند؟ حتی نتایج نه چندان امیدوار کننده نیز ممکن است نشان دهند که روان شناسان کاربردی باید مساله مورد بررسی شما را جدی تر بگیرند. برای مثال فرض کنید یافته‌‌های شما فرضیه‌‌های معمول درباره مشکلات فرزندان افراد الکلی را به چالش می‌کشند و درستی یا حتی وجود خاطرات سرکوب شده را زیر سؤال می‌برند.‌‌‌‌ این مساله برای متخصصان سلامت روانی که درمان‌‌های خود را بر اساس‌‌‌‌ این مفروضه‌‌‌ها انجام می‌دهند چه اهمیتی خواهد داشت؟ این یافته‌‌ها برای مردم عادی که کتاب‌‌های روان شناسی غیر مستندی را می‌خوانند که پر از‌‌‌‌ این واقعیت‌‌‌ها است چه ارزشی خواهد داشت؟

قطعاً برخی پژوهش‌‌ها کاربرد‌‌های بیشتری دارند. برای مثال مطالعاتی که در زمینه بالینی و تجاری هستند. در مقایسه با پژوهش‌‌‌هایی که در زمینه روان شناسی فیزیولوژیک هستند کاربرد‌‌های بیشتری دارند. اگر پژوهش شما کاربرد عملی دارد حتماً آن را ذکر کنید. شاید مایل باشید راجع به تعمیم پذیری یافته‌‌های خود نیز توضیح دهید. در‌‌‌‌ این صورت، دیدگاه‌‌های خودتان را توضیح دهید و بیان کنید که برای پر کردن فاصله بین یافته‌‌های پژوهش و کاربرد‌‌های ذکر شده چه نوع پژوهش‌‌هایی باید انجام شوند.

نظریه پردازی در بخش بحث، اهمیت زیادی دارد. بسیاری از دانشجویان در بخش بخث بیش از حد به یافته‌های خود می‌چسبند. نتیجه، در بخش بحث و نتیجه گیری، بحت چندانی نمی‌شود یا اصلا بحث نمی‌شود. هنگامی‌که درباره یافته‌‌‌ها بحث می‌کنید بین شک علمی ‌و نظریه پردازی تعادل برقرار کنید. در عمل،‌‌‌‌ این بدان معنی است که می‌توانید نظریه پردازی کنید اما از داده‌‌ها زیاد فاصله نگردید. همچنین هنکام نظریه پردازی به فرضیه‌‌‌هایی که ارائه می‌دهید توجه کنید و آن‌‌ها را روشن کنید بهتر است در صورت امکان منطق خود را با یافته‌‌‌های خود یا یافته‌‌‌ها دیگران تببین کنید. برای انجام‌‌‌‌ این کار نظریه‌های خود را به صورت صریح و روشن بیان کنید و در صورتی که شواهدی در تایید یا رد آن‌‌‌ها وجود دارند آن‌‌ها را در‌‌‌‌ این بخش مطرح کنید.

بحث و نتیجه گیری (فصل پنجم) و منابع

بخش پیشینه پژوهش و روش شناسی را بازبینی کنید
بخش بحث را بنویسید
یافته‌‌‌ها را خلاصه کنید
یافته را تفسیر کنید
یافته‌‌‌های خود را به یافته‌‌‌های دیگران پیوند دهید
کاربرد‌‌های پژوهش
محدودیت‌‌‌های پژوهش را بنویسید
به مشکلات روایی درونی اشاره کنید
محدودیت‌‌‌های روایی بیرونی را بیان کنید
مشکلات ‌‌‌اندازه‌گیری را بیان کنید
مشکلات آماری را بیان کنید
روند پژوهش‌‌‌هآی اینده را ترسیم کنید
دیدگاه‌‌های خود را نقد کنید
از مشکلات رایج اجتناب کنید
مطالب را به خوبی سازماندهی کنید